ပသီလူမ်ဳိးစုစကားဝုိင္းကုိ (မနာလုိအုပ္စုကတုိက္ခုိက္၍ဖ်က္သိမ္းခံရၿခင္း)- စမ်က္ႏွာ( 7)

စကားဝိုင္းထဲက ျပန္စာေတြ

Permalink aungkhaing က January 3, 2012 – 10:07pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

ပသီအေၾကာင္းက အရမ္းစိတ္၀င္စားဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။

ဘာမွမသိေပးမဲ႔ ေျပာသံအရမ္းၾကားရတယ္။

ပသီလူမ်ဳိးတေယာက္ေလာက္ကို အျပင္မွာ ျမင္ဖူးခ်င္တယ္။

Permalink kotinmaung က January 4, 2012 – 9:28pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၈၂၃ ခုႏွစ္ မတုိင္မီ
ၿမန္မာနဳိင္ငံအရပ္ရပ္သုိ႔ၿပန္႔က်ဲေနေသာမြတ္ဆလင္မ်ား
၅၈။ –
ပဲခူးၿမဳိ႔တြင္(၁၆၁၇) `၌ ဆင္ၿမဴရယ္ ရွိတ္ အနိစၥေရာက္၍၎၏ပစၥည္းမ်ားကုိ ၎အား ဆက္ခံ ေတာင္းလာမွ ေပးရန္ ၿမန္မာဘုရင္က သိမ္ဆည္းထားသည္ ဆုိေသာ သတင္းကုိ ပဲခူၿမဳိ႔မွၿပန္ လာ ေသာ မြတ္ဆလင္ကုန ္သည္ မ်ား က အိႏၵိယ ကုမၸဏီ မဆူလီပထန္ရွိ ကုန္တုိက္ သုိ႕ အေၾကာင္းၾကားခဲ႔သည္။(ဆုိလုိရင္းမွာ ပဲခူးၿမဳိ႔တြင္(၁၆၁၇) ခု ကတည္းမြတ္ဆလင္ရွိ ေနေၾကာင္း ထင္ရွားသည္။)

(D.G.Hall Early English Intercourse with Burma p.34 )
၅၉။ –
က်န္စစ္သားမင္းနန္းသစ္တည္ေဆာက္ပြဲ`၌ ၿမန္မာ သီခ်င္း၊မြန္သီခ်င္း၊ ကုလားသီခ်င္းမ်ား သီဆုိၾက ဟန္ရွိသည္။ ပုဂံေက်ာက္စာတြင္ၿမန္မာ ပန္တ်ာ ၊ကုလားပန္တ်ာ ၊ၿမန္မာစည္၊ ကုလားစည္၊ ၿမန္မာကၿခိယ္သည္ ၊ ကုလား ကၿခိယ္

သည္ ဟုေရးထုိးေဖါက္ၾကသည္။ပုဂံေက်ာက္စာ အေထာက္အထားမ်ားအရ ကုလားပန္တ်ာ၊ကုလားစည္၊ကုလားကၿခိယ္

မ်ား ကုလားမ်ား၊ ကုလားကြ်န္မ်ား ပုဂံေခတ္ ပ်ဴၿမန္မာနဳိင္ငံတြင္ ေနထုိင္ေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။

( ဘုန္းတင္႔ေက်ာ္၊ ပိေတာက္ပြင္႔ သစ္ ေအာက္၊အႏုပညာမဂၢဇင္း အမွတ္(၁၆) ေဖေဖၚ၀ါရီလ -၂၀၀၈ )

၆၀။ –
ေကာဇ သကၠရာဇ္ (၆၉၅) ခုတြင္ အေရွ႕ဘက္ရွိ သက္တုိ႔သည္ ေတာင္စဥ္ေက်းရြာမ်ားဖ်က္စီး ေနသည္ ကုိ ေခ်မုန္းရန္္

စစ္ေၾကာ င္းအမ်ဳိးမ်ဳိးခြဲ၍ခ်ီတက္ရာ`၌ အမတ္ၾကီး(စနဲ)ပါေသာစစ္ ေၾကာင္း ကုိယ္ေတာ္ သူရဲ ၂၀၀၀၀ (ႏွစ္ေသာင္း) ၊ ကုလား၃၀၀၀၀(သုံးေသာင္း) ၊ဘီေပါင္း ၅၀၀၀၀(ငါးေသာင္း) ႏွင္႔အတူ မအီလမ္းမွ စစ္ခ်ီတက္သည္ဟု ေတြ႔ရွိရသည္။

(ရကၡပူရ ေၾကးမုန္က်မ္း စာမ်က္ႏွာ ၉၇ ၊၉၈ ၊စာမူခြင္႔ၿပဳခ်က္အမွတ္၃၇၁ / ၂၀၀၄(၇) )

Permalink kotinmaung က January 6, 2012 – 5:38pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

အမိန္႔ေတာ္ ၿပန္တမ္း


အစၥလာမ္ သာသနာပုိင္ အာဗစ္ရွာဟုိစုိင္နိ တပည္႔ ငေရႊလူး၊ငေအးတုိ႔က နဳိင္ငံေတာ္အတြင္းၿမဳိ႔ရြာမ်ားရွိသည္႔
ပသီကုလားတုိ႔ကုိ ဘာသာက်မ္းရွိ္သည္႔အတုိင္း အာဗစ္ရွာဟုိစုိင္နီၿပသရာ နာခံၾကေစ။(အမိန္႔ေတာ္ ထုတ္ၿပန္ခ်က္)

သကၠရာဇ္ ၁၁၆၉ ခု တန္ေဆာင္မုန္းလၿပည္႔ေက်ာ္(၃) ရက္ေန႔ နာခံဘယ ေက်ာ္ထင္တြင္ၿပန္

ရခုိင္ (၄) ၿမဳိ႔၊ပုသိမ္ (၄) ၿမဳိ႔ ။ဟံသာ၀တီ (၃၂)ၿမဳိ႔ ၊ ေရး၊ ၿမိတ္၊ ထား၀ယ္ ၊တနသၤာရီ ၊အာသံ၊မဏိပူရ၊ယုိးဒယား ၊
ဇင္းမယ္၊ ရွမ္းၿပည္အတြင္းရွိပသီ၊ကုလားမ်ားအေပၚ ယေန႔မွ စ၍ ဆရာေတာ္ဘုရားဟုေခၚေစ။ အာဗစ္ရွာဟုေခၚလွ်င္ လွ်ာၿပတ္ေစ။ ေက်ာက္စီေတာင္ေ၀ွး ႏွင္႔ေက်ာက္စီ ေၿခႏွင္းစီးေစ၊ ဆရာေတာ္ ဘုရား အလုိရွိ၍ ဆင္႔ေခၚလွ်င္ နန္းေတာ္ တုိင္ဖက္ၿငားေသာ္လည္းခြါယူေစ။ နဳိင္ငံေတာ္အတြင္ းအရပ္ရပ္ အၿမဳိ႔႕ၿမဳိ႕အရြာရြာမွာ ရွိေနသည္႔ ပသီကုလားတုိ႔ကုိ ဘာသာက်မ္းရွိသည္႔တုိင္း အာဗစ္ရွာဟုိစုိင္နီၿပသရာနာခံၾကေစ။(အမိန္႔ေတာ္)
ကုိးကားက်မ္း – (ယဥ္ေက်းမွဳ၀န္ၾကီးဌာနထုတ္ ၿမန္မာမင္း အုပ္ခ်ဳပ္ပုံစာတမ္း၊စတုတၳအပုိင္း စာမ်က္ႏွာ -၂၅၄)

Permalink kotinmaung က January 6, 2012 – 5:41pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

ပသီအေခၚအေ၀ၚ


ပါရွန္တုိ႔၏ စာေပကုူိ ပါရစီဟူ၍ေခၚၾကသည္။ပါရစီကုိ အခ်ဳိ႔ကုလားႏွင္ ႔ၿမန္မာတုိ႔က ဖါရစီဟုလည္း ေခၚၾကၿပန္

သည္။ပါရစီ(ပါရသီ) ဟူေသာပုဒ္ ၌(ရ) အကၡရာ ကုိေက်ေပ်ာက္ကာ (ပ) ၌ (ေရးခ်) ၿဖဳတ္၍ ပသီ ဟုၿမန္မာ တုိ႔က ေခၚေ၀ၚ

ၾကေလသည္။
ကာလၾကာေသာအခါ ပါနတ္ေဒသမွ လာသည္႔ပါရဆီ ပါရွန္လူမ်ဳိးေခၚ အီရန္လူမ်ဳိး မ်ားကုိသာမက မူဆလင္ဘာသာ

၀င္ဟူသမွ်ကုိ သိမ္းၾကဳံး၍ေခၚေ၀ၚေလ႔ရွိခဲ႔ပုံ အေထာက္အထားမ်းကုိလည္းေတြ႔ရေပသည္။
ကုိးကားက်မ္း

၁ – ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ – ပုသိမ္ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအသင္(၁၉၅၅ – ၅၆)ထုတ္ မဂၢဇင္း စာမ်က္ႏွာ – ၅
၂ – လမ္းစဥ္ပါတီထုတ္ အေၿခၿပၿမန္မာ႔နဳိင္ငံေရးသမုိင္း စာမ်က္ႏွာ ၂၂၂
၃ – ဆရာမာဃ – ပုသိမ္ရာဇ၀င္

Permalink kotinmaung က January 6, 2012 – 10:10pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

အပုိင္း ( ၁ )

ခရစ္သကၠရာဇ္ ( ၁၈၂၃ ) ခုႏွစ္ မတုိင္မီကပင္ရင္းနႈိင္ငံအၿဖစ္

ၿမန္မာနုိင္ငံအရပ္ရပ္သုိ႔ ၿပန္႔က်ဲေနထုိင္ေသာမြတ္ဆလင္မ်ား

  ၁မွ ၆၀ ထိ စုစည္းအပုိင္း( ၁ )ဟု ေဖၚၿပၿခင္း

(က်န္ရွိေသာ အခ်က္မ်ားကုိ အပုိင္း (၂ ) ၊ (၃ ).. စသည္ၿဖင္႔ေဖၚၿပသြားပါမည္။)

(1 )

ဦးလွဒင္ၿမန္မာဘာာၿပန္ဆုိေသာရတနာေရႊေၿမ စာအုပ္ စာမ်က္ႏွာ ၂၅၀ တြင္ ေရွး ေဟာင္း သုေတ သနေက်ာက္စာ လုိက္စားသူတုိ႔က သိရိဂုတၱရေတာင္ကုန္းသည္တစ္ခါက တည္ ရွိခဲ႔ဘူးေသာ ဓည ဝတီၿမဳိ႔ ေဟာင္း၏အေရွ႕ေၿမာက္ဖက္

တြင္တည္ ရွိေၾကာင္း ထုိၿမိဳ႕ေတာ္ ၏ၿမဳိ႔ရုိး ေဟာင္း မ်ားကုိ ယခုတုိင ္္ေတြ႔ၿမင္ရ သၿဖင္႔ ထုိၿမဳိ႔ရုိးကုိ ေအဒီ ၁ ရာစုထက္ ေစာ ၍တည္ေထာင္ ခဲ႔ေသာအိႏၵိယ ကုလား ၿမဳိ႕ေတာ္ တစ္ခု ၿဖစ္ေၾကာင္းစသည္တုိ႔ကုိ ေက်ာက္စာ အေထာက္ အထားမ်ားအကုိးအကား မ်ား စြာ ၿဖင္႔ၿပၾကသည္။

( ဦးလွဒင္ၿမန္မာဘာာၿပန္ဆုိေသာရတနာေရႊေၿမ စာအုပ္ စာမ်က္ႏွာ ၂၅၀ )
( 2 )
ေၿမာက္ဦးၿမဳိ႕၏ထူးၿခားခ်က္ကား ကုလားမြတ္ဆလင္မ်ားေနၿခင္းၿဖစ္သည္။ဤသုိ႔ၿဖစ္ရၿခင္း ကလည္း အ ဆန္း မဟုတ္ေပ။ ဒုတိယေၿမာက္ဦးေခတ္တြင္ ဘဂၤလား ၁၂ ၿပည္နယ္ကုိ ၿပန္လည္ တုိက္ ခုိက္ သိမ္း ပုိက္ ရာ`၌ စစ္သူၾကီးဓမၼေဇယ် သည္ကုလားၿပည္မွ ကုလား ဘုရင္ႏွင္႔တကြ သုံ႔ပန္းတုိ႔ကုိ ဖမ္းဆီး ခဲ႔ရာတြင္ ကုလား (၁၀၀၀၀) ကုိ ဆင္စာၿမင္း စာရိတ္ အစု၊ကုလား(၂၀၀၀) ကုိ ဝါးခုတ္၊သစ္ခုတ္ အစု၊ ကုလား (၁၀၀၀) ကုိလယ္လုပ္၊ ကုလား(၁၀၀၀၀) ကုိဟင္းသီးဟင္ရြက္၊ငရုတ္၊ၾကက္ သြန္၊ကြမ္း ဆက္အဖြဲ႔ အစု ကုလား (၂၀၀၀) မိဖုရား၊သားေတာ္၊ သမီးေတာ္မ်ား၊ အိမ္ ၌ ေရခပ္၊ထင္းခြဲ၊ ကုလား (၂၀၀၀) ေလးကုိင္းစစ္သည္၊ကုလား (၁၀၀၀) ရက္ကန္းရက္ ၊ကုလား (၁၀၀၀) ယာဥ္ထမ္း၊ ကုလား(၁၀၀၀) ဆားခ်က္၊ ကုလား(၁၀၀၀)ၿမိဳ႔တြင္းၿမဳိ႕ၿပင္အမွဳိက္က်ဳံး၊ သန္ရွင္းေရး စသည္ၿဖင္႔ ကုလားစုစုေပါင္း

(၄၇၅၀၀) ဦး ဖမ္းဆီးလာကာတာဝန္ခြဲေဝ အပ္ ႏွင္း ေပးခဲ႔ သည္ဟုေရးသားေဖၚၿပ ထားသည္။(စာ ၂၅၇-၂၅၈)
(ကုိးကား ။ ။ကစၥပနဒီမွ ဓညဝတီသစၥာ – ၂၀၀၈ ခု၊စာေပဗိမာန္ဆုရ စာအုပ္)

(သုတပေဒသာ – ဝိဇၨာ)ဆုရ။ ပထမအၾကိမ္ ထုတ္ေဝသည္႔ခုႏွစ္ ၂၀၁၀ ဇႏၷဝါရီလ။

(စာေရးသူ ကေလာင္အမည္ ေမာင္မုိးယံ ၊ မူရင္းအမည္ ဗုိလ္မွဴးမ်ဳိ႕သန္႔(ၿငိမ္း)။
စာေပဗိမာန္ စာတည္းမွဴးက မွတ္ပုံအမွတ္ ၀၇၄၉၂ ၿဖင္႔ ပုံႏွိပ္၍ မွတ္ပုံတင္အမွတ္ ၀၃၉၁၁ ၿဖင္႔ထုတ္ေဝသည္။)
( 3 )
ရမ္းၿဗဲ ေတာင္ေက်ာင္းဆရာေတာ္ ေရး ရခုိင္ရာဇဝင္သစ္ ပထမအုပ္စတုတၳတြဲ ၊ စာမ်က္ႏွာ ၃၅၁/ ၃၅၂/ ၃၅၃ တုိ႔ တြင္ငႏွလုံမင္း(၁၂၃၄ – ၁၂၃၇)လက္ထက္ ကုလားၿပာည္ကုိစစ္ထုိးရာ သုံ႔ပန္းအၿဖစ္ (၄၇၅၀၀) ဦး ေခၚလာၿပီး မင္းသုံး၊

မိဖုရားသုံး၊ မင္းသားသုံး၊ မင္းသမီးသုံး မွဴးမတ္သုံး အတြက္ အသီးသီး အစုႏွင္႔ ခြဲေတာ္မူသည္။ ဤကားဓညဝတီ

အေရးေတာ္ပုံ`၌ ပါေသာငႏွလုံမင္း အေၾကာင္း တည္းဟု ေရးသားေဖၚၿပထားသည္။

(ရမ္းၿဗဲ ေတာင္ေက်ာင္းဆရာေတာ္ ေရး ရခုိင္ရာဇဝင္သစ္ ပထမအုပ္စတုတၳတြဲ ၊ စာမ်က္ႏွာ ၃၅၁/ ၃၅၂/ ၃၅၃)
( 4 )
Francois Bernier ၏မွတ္တမ္းႏွင္႔ Father Delaunoite ၏ Catholic encyclopedia အရ ၁၆၂၁ မွ ၁၆၂၄ ခုွႏွစ္အတြင္း ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္လာသူမ်ားမွာ (၄၂၀၀၀) ေလးေသာင္း ႏွစ္ေထာင္ ရွိ သည္ဟု ဆုိ၏ ဆာအာသာဖယ္ယာက ဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္လာသူ ဦးေရးသည္ ရခုိင္ၿပည္ စုစုေပါင္း လူဦး ေရး၏ ၁၅ % ရွိသည္ ဟု ဆုိထားသည္။

ရခုိင္ဘုရင္ ကထုိဖမ္းဆီးယူလာ ေသာလူထဲတြင္ အတတ္ ပညာ ရွင္ ၿဖစ္ သူ ေလးပုံတစ္ပုံ ခန္႔ကုိယူ ထားၿပီး

က်န္လူမ်ားကုိ တစ္ဦး လွ်င္ (20 Rs မွ 70 Rs ၿဖင္႔ )ေစ်းတင္ေရာင္း ခ် ခဲ႔သည္။ ထုိဖမ္းဆီးကြ်န္မ်ားကုိ

လက္ဖဝါးေဖါက္ၿပီး ၾကိမ္လုံးၿဖင္႔ ခ်ည္ေႏွာင္ကာ ၾကက္၊ငွက္ ကဲ႔

သုိ႔ သေဘၤာ ကုန္တြင္း ထဲ ထည္႔သြင္းၿပီး သယ္ေဆာင္ လာခဲ႔သည္ဟုဆုိ၏။

(Harvey,Outlineof Burmese History Page, 94 )
( 5 )
(က)- မင္းဘာၾကီး ခရစ္၀ကၠရာဇ္(၁၅၃၁ – ၁၅၅၃) ႏွင္႔ မင္းရာဇၾကီးတုိ႔ လက္ထက္ က ေသာင္းထီး ကြ်န္းမွကုလားေ

လးေထာင္စီ ဖမ္းဆီးေခၚလာခဲ႔ေၾကာင္း၊ မင္းရာဇာ ပဲခူးသုိ႔ စစ္ခ်ီခဲ႔ ရာတြင္ ကုလား မြတ္ဆလင္ သူရဲေကာင္း ၅၀၀၀၀ (ငါးေသာင္း)သားေတာ္ အိမ္ေရွ႕ မင္းသား မင္းခ ေမာင္း ပုိေမာ္တင္ ေခ်ာင္း၊ သံလွ်င္ၿမဳိ႔သုိ႔ စစ္ခ်ီေလသည္ဟု ပါရွိသည္။ေမာရစ္ေကာ လစ္ ေရး ဒုတိယတြဲ စာမ်က္ႏွာ ၁၂ တြင္ (ထုိ႔ေၾကာင္းရခုိင္ၿပည္ သည္ ပထမႏွစ္ (၁၀၀၀) အတြင္းကုလားမင္းမ်ားအဆက္ဆက္ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ႔သည္) ဟူ၍လည္းကာင္း၊စာမ်က္ႏွာ (၁၃) တြင္ ခရစ္ ၉၅၇ ခုွစ္ ေနာက္ပုိင္းတြင္ရခုိင္ရာဇဝင္ စတင္ခဲ႔ေတာသည္ ) ဟု လည္းေကာင္း စံေရႊပု ကဆုိသည္ဟူ၍ လည္းေကာင္း၊စာမ်က္ႏွာ

၂၁ တြင္ ခရစ္ႏွစ္ ၉၅၇ မတုိင္မီက

ရခုိင္ၿပည္သည္ ကုလား ၿပည္ တစ္ၿပည္္ၿဖစ္ခဲ႔ သည္ကေတာ မွန္ေပ၏ ဟူ၍ လည္းေကာင္း – စသည္ၿဖင္႔ ေဖၚၿပထားသည္ ။ရခုိင္ၿပည္ကုိ ဟိႏၵဴဘာသာဝင္မ်ားက ေအဒီ ၁ ရာစုမွ ၁၁ ရာစု အထိ ႏွစ္ေပါင္း (၁၀၀၀) ေက်ာ္စုိးမုိး အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ႔သည္ဟု ေရးသားထားသည္။
(ခ) –  အထက္ပါစာအုပ္၏ေနာက္တစ္ေနရာတြင္ တရံေရာအခါ စစ္ေတြကြ်းန္ကုလားတုိ႔ကုိ ဓါးပုိင္ ၾကီး ေသာက္ၾကယ္က ေခၚ၍ ဆုလာဘ္ေပးေၾကာင္း ၊မင္းမသိအမတ္ ၿမဳိ႕သစ္စား ေရႊသဲ သိေစလွ်င္ ထုိ အေၾကာင္း ကုိေလွ်က္ထား ေလေသာ္ ဟုပါရွိရာ (ၿပည္႔ရွင္မင္းမဟာရာဇာ လက္ထက္) စစ္ေတြမွာ ထုိစဥ္ ကပင္ ကုလားမြတ္ဆလင္မ်ား ရွိေနေၾကာင္းထင္ရွားေနသည္။

ရခုိင္အမ်ဳိးသားစာေရးဆရာမ်ား၏အထက္ပါမွတ္တမ္းမ်ားအရ ထုိစဥ္က မူဆလင္ ဦးေရ အမ်ား အၿပားရွိသည္ကုိခန္႔မွန္း

နဳိင္သည္။ ဤ အရပ္ရပ္ မူဆလင္မ်ားသည္ ရွဴးဂ်ား မင္းသား ၁၆၆၀ ခုႏွစ္ရခုိင္ သုိ႔ခုိလွဳံလာသည္႔ ကာလ ထက္အခ်ိန္ကာလ အားၿဖင္႔ ေစာ ေနကုိေတြ႕ ရ သည္။ရခုိင္ဘုရင္ ေလးသည္ (ကမန္)တပ္ဖြဲ႔ဝင္ ရွားရွဴးဂ်ား မင္းသား ေနာက္ လုိက္မ်ား ထက္ေရွးက်သူမ်ားၿဖစ္ သည္ရခုိင္ေဒသတြင္ဗုဒၶဘာသာဝင္တစ္ခ်ဳိ႕အစၥလာမ္ဘာသာ သုိ႔ကူးေၿပာင္းခဲ႔သည္ဟုဓညဝတီဆရာ ေတာ္ ဦးညာဏ၏ရခုိင္ရာဇဝင္ဒုတိယတြဲ စာမ်က္ႏွာ (၁၆၁- ၁၆၂) `၌လည္း ေကာင္း၊ ဦးၾကည္ ၿမန္မာ သမုိင္း စာမ်က္ႏွာ (၁၆၀ )`၌လည္းေကာင္း ဦးလွထြန္းၿဖဴ ၏ ေငြစကားရည္လုပြဲစာအုပ္ စာမ်က္ႏွာ (၄၇) တြင္ လည္း ေကာင္းေရးသား ေဖၚၿပထားသည္ ကုိေတြ႔ရွိရသည္။
( 6 )
Maurice Collis ေရးေသာ The Land Of the Great Image အား ဦးလွဒင္က ေရႊရတနာ ေၿမ အမည္ၿဖင္ၿပန္ဆုိ ေရးသာဘာသာၿပန္ဆုရစာအုပ္၏ စာမ်က္ႏွာ (၁၉၁) တြင္ ေအဒီ ၆၃၀ ခုႏွစ္ က ရခုိင္္ၿပည္ သည္ အိႏၵိယနဳိင္ငံအတြင္း ပါဝင္ခဲ႔၍ ေနထုိင္ေသာလူမ်ဳိးမ်ားမွလည္း ဘဂၤလား ၿပည္ မွလူမ်ဳိး မ်ား ႏွင္႔အသြင္ တူၾက သည္။ ထုိနည္းတူဟိႏၵဴဗုဒၶဘာသာႏွင္႔ဗုဒၶဘာသာ ႏွစ္မ်ဳိး စလုံးၿပဳိင္တူထြန္းကားခ႔ဲ သည္႔အေထာက္ အ ထား မ်ား ရွိသည္ဟုေဖၚၿပသည္။အိႏၵိယ တုိက္ ငယ္တြင္အထူးသၿဖင္႔ပါကိစၥတန္ႏွင္႔ဘဂၤလားနယ္တြင္ ဟိႏၵဴဘာသာဝင္ အမ်ားစုသည္ အစၥလာမ္ဘာသာသုိ႔ကူးေၿပာင္းကုိးကြယ္ရာဘဂၤလားၿပည္နယ္ႏွင္ဆက္စပ္လ်က္ရွိေသာရခုိင္ၿပည္`၌လည္းေၿမာက္ပုိင္း

`၌လည္းရခုိင္လူမ်ဳိးဟိႏၵဴဘာသာဝင္အမ်ားစုမွာအစၥဘာသာသုိ႔ကူးေၿပာင္းကုိး ကြယ္ လာၾကသည္။ ထုိသူမ်ားမွာရုိဟင္ဂ်ာမ်ားၿဖစ္သည္။ တစ္ခ်ိန္ကၿပည္သည္ ဘဂၤလားသစၥာေတာ္ ခံအၿဖစ္လည္းေကာင္း၊ဘဂၤလား(၁၂)ၿမဳိ႔ေခၚ ဘဂၤလား ေဒသ သည္ရခုိင္ ၿပည္၏ အင္ပါယာ အၿဖစ္ သုိ႔လည္းေကာင္း အၿပန္အလွန္က်ေရာက္ ခဲ႔ၾကေၾကာင္း History Of Burma ႏွင္႔သမုိင္းစာအုပ္မ်ား တြင္ေဖၚၿပထား သည္ကုိေတြ႔ရသည္။

( 7 )
(က)-  ၁၄၀၄-ခု ေလးၿမိဳ႕ေခတ္၌ မင္းေစာမြန္ ဘုရင္လက္ထက္ ရခိုင့္ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္ကို

ဗမာ ဘုရင္ သိမ္း ပိုက္သျဖင့္ ရခိုင္ဘုရင္ မင္းေစာမြန္သည္ ဘဂၤလားေဒသ ရွိ ေဂါလ္ေဒသသို႔ ထြက္ေျပး တိမ္းေရွာင္ ခဲ့ရသည္။ ေဂါလ္ကေကာင္းမြန္စြာလက္ခံခဲ့သည္။ ဘဂၤလား ေဂါလ္ ဆူလတန္ ဘုရင္၏ အကူအညီျဖင့္ ရခိုင္ထီးနန္းကို အရယူခဲ့ရသည္။ ေအဒီ ၁၄၃၀-တြင္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ တည္ ၍ ေျမာက္ ဦးေခတ္ ကို စတင္ တည္ေထာင္ခဲ့ပါသည္။

(ခ) – ေျမာက္ဦးေခတ္တြင္ ရခိုင့္ တပ္မေတာ္၌ အာရဗ္မွစစ္ သည္ေတာ္မ်ား၊ ဥေရာပ မွ ေပၚတူဂီမ်ားႏွင့္ ဂ်ပန္တို႔ပါ အမႈေတာ္ တမ္းခဲ့သည္ကိုေတြ႔ရွိရ သည္။ ယင္းအာရပ္မွစစ္ သည္ေတာ္ မ်ိဳးဆက္ အမ်ားစုမွာ သံတြဲ၊ ရမ္းၿဗဲကြၽန္းႏွင့္ ေျမာက္ဦးၿမိဳ႕ပတ္၀န္း က်င္တြင္ ေနထိုင္ၾက ပါသည္။ ယင္းတို႔ကို ရခိုင္တို႔က ကမန္ဟု ေခၚေ၀ၚၿပီး ရခိုင္ျပည္၌ တိုင္းရင္း သား မ်ိဳးႏြယ္စု အျဖစ္အသိ အမွတ္ျပဳ ထား ပါသည္။ယင္းမူဆလင္ ဘာသာ၀င္ ကမန္တို႔ သည္ ရခိုင္ျပည္ ၌ ျပႆနာ ဖန္တီးျခင္း၊ ရခိုင္တို႔ႏွင့္ ဘာသာေရး အဓိကရုဏ္း၊ လူမ်ိဳးေရးအဓိက ရုဏ္း ဖန္တီးျခင္းမ်ိဳးကို လံုး၀ျပဳ လုပ္ျခင္း မရွိဘဲ၊ ရခိုင္ျပည္ ႏွင့္ရခိုင္ လူမ်ိဳး အေပၚ သစၥာ ရွိရွိျဖင့္ ရခိုင္တို႔ႏွင့္ ေအးအတူပူအမွ် ၿငိမ္းခ်မ္း စြာ ေနထိုင္လာခဲ့ၾကေသာ ကမန္ လူမ်ိဳး တစ္မ်ိဳးမ်ားရွိသကဲ့သို႔ အထက္တြင္ ေဖၚၿပခဲ႔ေသာ ဗုဒၶဘာသာမွ အစၥလာမ္ ဘာသာသုိ႔ ကးူေၿပာင္းကုိးကြယ္ၾကေသာလူတစ္စု လည္းရွိ ေနေသးသည္။
(ဂ)-  ၿမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း အစၥလာမ္ဘာသာ ျပန္႔ႏွံ႔ပုံကုိ ေလ့လာခဲ့ရာ ေအဒီ ၈-ရာစုႏွင့္ ၁၆-ရာစု အတြင္း ပါ႐ွန္းႏွင့္ အာရဗ္္ သေဘၤာမ်ား ေရေၾကာင္းသြားလာျခင္းသည္ အေ႔႐ွဖ်ား ပင္လယ္ မ်ား တြင္ပင္ လယ္မ်ားတြင္ လႊမ္းမုိး ခဲ့သည္။ ၎ျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ေရာင္း၀ယ္ ေရးစခန္း မ်ားသုိ႔ လည္း ပါ႐ွန္ႏွင့္ အာရဗ္ကုန္သည္တုိ႔ အေျခ ခ် ေနထိုင္ခဲ့သည္။

(ဃ)-  ေအဒီ ၁၆၆၀ တြင္အိႏၵိယ ျပည္ ၌ ႐ွာဂ်ဟန္ ဘုရင္ ကြယ္လြန္ခဲ့ရာ သားေတာ္ ႐ွာ႐ႈဂ်ာ သည္ ေနာင္ေတာ္ ၾသရန္အဇစ္ႏွင့္နန္းလုခဲ့ရာ အေရးနိမ့္သျဖင့္ ရခိုင္ဘုရင္ စႏၵသုဓမၼမင္း (၁၆၅၂-၁၆၈၄) ထံ အကူအညီေတာင္း ခုိ၀င္လာခဲ့သည္။စႏၵသုဓမၼ မင္းအား ကတိ မတည္ ဟုဆုိရာ ႐ွာ႐ႈဂ်ာက ပုန္ကန္ ခဲ့ရာ ႐ွား႐ႈဂ်ား က်ဆုံးခဲ့ၿပီး သူ၏ အေျခြအရံမ်ား ကမန္(ေလး သည္ေတာ္)တုိ႔အား ရခိုင္ ဘုရင္၏ကုိယ္ရံေတာ္ တပ္ဖြဲ႕ ခန္႔ထားခဲ့သည္။

(င)- စႏၵ၀ိဇယ (၁၇၁၀-၁၇၃၁)လက္ထက္က်မွ ထုိကမန္တုိ႔အား ႏွိပ္ကြပ္ခဲ့သည္။ မ်ားစြာ ေသာ ကမန္ တုိ႔အား ရမ္းၿဗဲကၽြန္း၊စစ္ေတြအနီး သင္းဂနက္၊ သာယာကုန္းေက်း႐ြာမ်ားသုိ႔ ပုိ႔ထားခဲ့သည္။ ရခိုင္ ျပည္နယ္ ကမန ္မြတ္ စလင္မ္ တုိ႔အျပင္ စစ္ေတြၿမိဳ႕ အေ႔႐ွပိုင္းေဒသ

မ်ား၊ ရမ္းၿဗဲကၽြန္းႏွင့္ သံတြဲ တစ္၀ိုက္တြင္ တုိင္းရင္းသားျဖစ္ၾက ေသာ အစၥလာမ္ဘာသာ ကုိးကြယ္သည့္ ရခိုင္မ်ား အႏွံ႔

အျပား႐ွိေနသည္။
(စ) – ၁၅၃၉ ေအဒီတြင္ တပင္ေ႐ႊထီး ပဲခူးကုိ တိုက္ခိုက္ခဲ့စဥ္ ၁၅၉၉ ေအဒီတြင္ ေတာင္ငူ ဘုရင္ ပဲခူးကုိ တိုက္ ခိုက္ခဲ့စဥ္တြင္

ဖမ္းဆီးရမိေသာ မြတ္စလင္မ္မ်ား ေအဒီ – ၁၅၄၇ ီတြင္ တပင္ေရႊထီး ၿမိဳ႕ေဟာင္းၿမိဳ႕ ကုိ ၀င္တိုက္ ခဲ့စဥ္ ႏွင့္၁၇၀၇ ေအဒီတြင္

စေနမင္း၏

အရာ႐ွိ မ်ား သံတြဲကုိ တုိက္ခိုက္ ခဲ့စဥ္ ဖမ္းဆီးရမိခဲ့ ေသာ မြတ္စလင္မ္မ်ား၊ ၁၆၁၃ ေအဒီတြင္ အေနာက္ဘက္လြန္မင္း

သန္လ်င္ကုိ တိုက္ခိုက္ခဲ့ စဥ္ သန္ လ်င္ၿမိဳ႕ က်ၿပီးစအခါ ဒီဗရစ္တုိ၏ ေနာက္လိုက္မြတ္စလင္မ်ား (သုိ႔မဟုတ္) စစ္ပြဲၿပီး စ အခ်ိန္ေနွာင္းမွ ေရာက္ ႐ွိလာေသာ သေဘၤာ မ်ားမမြတ္စလင္ မ်ားအား ေ႐ႊဘုိခ႐ိုင္၊ ေျမဒူး၊ စစ္ကိုင္းခ႐ိုင္၊ ပင္းယႏွင့္

ခံလူး၌ လည္းေကာင္း၊ ေက်ာက္ဆည္ခ႐ိုင္ လက္ပံ၌လည္း ေကာင္း၊ ရမည္းသင္းခ႐ိုင္ယင္းေတာ္ တုိ႔၌လည္းေကာင္း ေနရာခ်ထားခဲ့ ေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။
(ဆ) – ဘုိးေတာ္ဘုရားလက္ထက္ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၆၃-ခုႏွစ္ (၁၈၀၁ ေအဒီ) နယုန္ လျပည့္ေက်ာ္ ၂-ရက္တြင္ ေ႐ႊတိုက္ပုရပိုက္မွ ေက်ာက္တစ္လုံးကုိ ဗုိလ္မင္းရဲလွ ေက်ာ္ထင္ ေရးကူးေသာ စစ္တမ္း တြင္ ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၀၆၀ မွ ၁၀၇၆ အထိ နန္းစံေသာ အင္း၀ စေနမင္း လက္ထက္တြင္ ရခိုင္ ဘက္မွ ၀င္ ေရာက္လာေသာမြတ္စလင္ ၃၀၀၀ ေက်ာ္အား ျမန္မာ သကၠရာဇ္ ၁၀၇၀ (၁၇၀၉ ေအဒီ)တြင္ ေအာက္ ေဖာ္ျပပါ ၁၂-ေနရာ ၌ ေနရာခ်ထားခဲ့ ေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။
(၁) ေတာင္ငူ (၂) ရမည္းသင္း (၃) ေညာင္ရမ္း (၄) ယင္းေတာ္ (၅) မိတၳီလာ (၆) ပင္းတလဲ (၇) တဘက္ဆြဲ (၈) ေဘာဓိ

(၉)သာစည္ (၁၀) စည္ပုတၱရာ (၁၁) ေျမဒူး (၁၂) ဒီပဲယင္း စသည္တုိ႔ တြင္ ျဖစ္သည္။အ ထက္ ေဖာ္ျပ ပါ အတုိင္း အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္တုိ႔သည္ အာရဗ္သေဘၤာမ်ားပ်က္၍ ၀င္ေရာက္ေန ထိုင္ခဲ့ျခင္းျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ အာရဗ္ပါ႐ွန္ကုန္သည္မ်ားကူးသန္း ေရာင္း၀ယ္ ေရး စခန္း မ်ား ဖြင့္လွစ္ခဲ့ျခင္းျဖင့္လည္း ေကာင္း၊ ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာ သုိ႔ ေ႔႐ႊေျပာင္းေနထိုင္ခဲ့ျခင္းျဖင့္ လည္းေကာင္း ပ်ံ႕ႏွံ႔လာခဲ့ေၾကာင္း သိ႐ွိရသည္။

( 8)

ရခုိင္ဘုရင္မ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာ ၊ အစၥလာမ္ဘာသာ ၊မကြဲၿခားဘဲမွ်မွ်တတအုပ္ခ်ဳပ္ၿခင္း၊ ဘာသာေရးလြပ္လတ္ခြင္႔ေပးၿခင္း ၊ဘုရင္ကုိယ္တုိင္ တုိင္းၿပည္စည္းလုံးေရးအတြက္ အစၥလာမ္ အမည္ဘြဲ႔ ကုိခံယူၿခင္း ေရွးရခုိင္ ဘုရင္မ်ား၏ အေၿမာ္အၿမင္ၾကီး

မားပုံကုိစံနမူနာ ယူစရာၿဖစ္ သည္ ဟု ဦးၾကည္(B.A )ေရးၿမန္မာရာဇဝင္သိမွတ္ဖြယ္ရာအၿဖာၿဖာ ကုိ ကုိးကား ၍တုိင္းရင္း သား

လူမ်ဳိးစု သတင္လႊာက ေရသားေဖၚၿပထားသည္။

( 9 )

စႏၵသုဓမၼရာဇမင္း(၁၆၅၂-၁၆၈၄) လက္ထက္တြင္ အိႏၵိယ မဂုိဧကရာဇ္ ရွဂ်ီဟန္၏ ဒုတိယသား ေတာ္ ရွားရွဴးဂ်ားႏ်င္႔ အတူ ေနာက္လုိက္အင္အား(၃၀၀) ႏွင္႔ ၁၆၆၀ ၿပည္႔ ရခုိင္ၿပည္သုိ႔ဝင္ေရာက္ ခုိလွဳံေၾကာင္း ရခုိင္ သမုိင္း၊ၿမန္မာသမုိင္း၊ကမာၻ႔သမုိင္း တုိ႕တြင္ ေတြ႔ရွိရသည္။

(10 )

၁၆၆၈ ခုႏွစ္ ေၿမာက္ဦးၿမဳိ႔တြင္ ရွားရွဴးဂ်ားဗလီၾကီးကုိ တည္ေဆာက္ထားသည္ကုိ ယေန႔တုိင္ ေတြ႔ၿမင္ရေသာ ေရွးေခ တ္ ကပင္မြတ္ဆလင္မ်ား ရွိေနေၾကာင္းသမုိင္း အေထာက္ၿဖစ္သည္။

(11)

ရခုိင္ဘုရင္သုံးဒဂၤါးမ်ားတြင္ အလႅာဟ္အရွင္ၿမတ္၏ ဂုဏ္ေတာ္ ကုိတံးဆိပ္အၿဖစ္ထု ထားေသာ အ ေထာက္ အထားမ်ားသည္ အစၥလာမ္ဘာသာ သည္ ေရွးႏွစ္ေပါင္း (၁၀၀၀) ေက်ာ္ကတည္း က ပင္ ၿမန္မာနဳိင္ငံတြင္ ေရာက္ရွိေနေၾကာင္း သာဓက ၿဖစ္သည္။
(12)

သမုိင္း D.G. E Hall က ခရစ္ႏွစ္ဦးကာလတြင္ ရခုိင္ၿပည္တြင္ ဗုဒၶဘာသာ ထြန္းကား ခဲ႔သည္။ ၎ႏွင္႔တစ္ဆက္တည္းအာရဗ္တုိ႔မွ တဆင္႔အစၥလာမ္ဘာသာအၿမစ္တြယ္ လာခဲ႔ သည္ဟု ေဖၚၿပ ထား ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။
(13)

ၿမန္မာသမုိင္းအထူးၿပဳေလ႔လာသူ Martin Smith က (၉) ရာစု `၌ အစၥလာမ္ဘာသာ ဝင္မ်ား ရခုိင္ၿပည္`၌ အေၿခခ်ေနထုိင္ခဲ႔သည္ ဟု ေဖၚၿပထားသည္။
(14)

G.E Harvey က မူ (၁၀) ရာစုမတုိင္ကတည္း အစၥလာမ္ဘာသာဝင္မ်ား ရခုိင္ေဒသ တြင္ ေနထုိင္ခဲ႔သည္ဟု ေရးသားထားေၾကာင္းေတြ႕ရွိရသည္။
(15)

ရခုိင္ သမုိင္ဆရာဦးစံေရႊပုက ဘဂၤလားေဒရွ္ ႏွင္႔ ရခုိင္ေဒသသည္ နယ္စပ္ခ်င္းဆက္ စပ္ေန၍ ရခုိင္ဘက္တြင္ အစၥလာမ္သာရွိေနၿခင္းကုိ သံသယပြါးမရွိဟုသုံးသပ္ေဖၚၿပထားသည္။

(16)

AD  ၇၀၀ ေက်ာ္မွာ ရခုိင္ၿပည္ရမ္းၿဗဲ(ရမၼာဝတီ) ကြ်န္းတဝုိက္ အာရဗ္သေဘာၤမ်ား ေလမုန္ တုိင္းၿပီးပ်က္စီးသြားရာ အာရဗ္ၽြါတ္ဆလင္မ်ားသည္ ရမ္းၿဗဲ ကြ်န္းအေၿခခ် ေနခဲ႔သည္ ေဖၚၿပသည္။ (၁၉၅၇ ခုႏွစ္ ထုတ္ Burmese GezetteerVol. 1 , District- P-19)
(17)

ကဝိႆရ ဘိ သီရိဝရ အဂၢမဟာ ဓမၼရာဇဝိရာဇ္ ဂုရု ရခုိင္ဆရာေတာ္ဘုရား ၿပဳစုေရးသားေသာ ဓညဝတီ အေရးေတာ္ပုံစာအုပ္တြင္ မူႆလံလူမ်ဳိးဆုိၿပီး ယခုအေခၚ မူဆလ္မံ ၊ ( ဆ ) ေနရာတြင္ ( ႆ ) ေရးသားထားေၾကာင္းေတြ႔ရသည္။ ၁၉၃၉ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္၊ ပထမအၾကိမ္ ပုံႏွိပ္ထုတ္ေဝေသာ ဆရာဘုိးခ်ယ္ (ဆရာခ်ယ္၊ပါတီဒီမုိ ကေရစအေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲ ေကာ္မရွင္အဖြဲ႔ဝင္) ေရးေသာ ဗမာမြတ္ ဆလင္ တုိ႔၏ ေရွးေဟာင္အတၳဳပၸတၱိ စာအုပ္ စာမ်က္ ႏွာ (၁၆) တြင္၁၈၇၉ ခုႏွစ္ ထုတ္ၿဗိတိသွ်ေဂတိယ အရရမ္းၿဇဲကြ်န္းအနီး`၌ပ်က္စီးေသာ အာရဗ္ သေဘာၤသား မြတ္ဆလင္မ်ား ထုိအခ်ိန္မွစ၍ ရမ္းၿဗဲကြ်န္းတြင္ အတည္တက် ေနထုိင္ေဖၚၿပထားသည္။
(18)

ၿမန္မာနဳိင္ငံေရွးေဟာင္းသုေတသနမွဴး ဂ်ာမန္လူမ်ဳိးပညာရွင္ ရန္ကုန္ေကာလိပ္ပါေမာကၡ အာမိလ္ ဖုိခင္ဖါ( Emil Forchamfer )၏ ရခုိင္ေရွးေဟာင္ လက္ရာအစီရင္ခံစာ(၁၈၉၂)ခုႏွစ္ ၊ ဓါတ္ပုံ ၆၈ (၄၂) ၊ စာမ်က္ၽႏွာ ၆၀`၌ထင္ရွားၾကီးက်ယ္ေသာ မြတ္ဆလင္သူေတာ္စင္ ဗုေဒၵါေရ ေအာ္လီယာ(Budder Auliah )ကုိရည္မွန္းၿပီး ဗုေဒါရ္မုကာန္(စစ္ေတြ) အားခရစ္ႏွစ္ ၁၇၅၆ ခုႏွစ္တြင္ တည္ေဆာက္ ထားသည္။
(19)

ရခုိင္ဒုတိယအေရးပုိင္ Deputy Commissioner Col: Nelson Devies ၏မွတ္တမ္းအရ ၁၇၃၆ ခုႏွစ္တြင္စစ္တေကာင္းမွစစ္ေတြသုိ႔ မာနိခ်္ ႏွင္႔က်န္ညီေနာင္ ေရာက္ရွိေၾကာင္းကုိ ေဖၚၿပ ထား သည္ ေတြ႔ရသည္။
(20)

၁၆၆၈ ခု၊ႏွစ္ မင္းၿပားၿမဳိ႕နယ္၊ပန္းေၿမာင္းရြာတြင္ အာေလာင္မ္ ေလာန္ကာဗလီ ၊ကန္ၾကီး (၁၂) ရြာကုိတည္ေဆာက္ထားေတြ႕ရသည္။

(21)
အစၥလာမ္ဘာသာသည္ ျမန္မာနိုင္ငံသို့ ပုဂံေခတ္အေစာပိုင္း ကာလကပင္ေရာက္ရိွခဲ့သည္။ ‘အစၥလာမ္ ဘာသာသည္ခရစ္ယာန္ထက္ေစာျပီး ျမန္မာျပည္သို့ ေရာက္ရိွခဲ့သည္ဟု ယူဆနဳိိင္ ္သည္။ ပုဂံ ေက်ာက္ စာ အခ်ိဳ႕တြင္ ”ပန္သိယ္”” ပ သည္” ဟုေရးသားထား သျဖင့္ ပုဂံေခတ္ ကပင္ အစၥလာမ္ ဘာသာ၀င္ မ်ားရိွလိမ့္မည္ဟု ဆိုနိုင္ေပသည္။
[ေဒၚတင့္စိန္၊ကုန္းေဘာင္ေခတ္ယဥ္ေက်းမႈနိဒါန္း၊ တကၠသိုလ္ပညာ ပေဒသာ စာေစာင္၊ ရန္ကုန္၊ တကၠသိုလ္ မ်ားပံုနိွပ္တိုက္၊အတဲြ၃၊အပိုင္း၄၊စာ-၇၅၊၁၉၇၃၊ဇူလိုင္။]
(22)
ထိုအဆိုကို ခိုင္မာေစသည့္ အေထာက္အထားတစ္ရပ္ကိုလည္း ဤသို့ေတြ႔ရိွရပါ သည္။ ‘ပုဂံေခတ္၏ အေစာပိုင္းကာလပိတ္သံုမင္း(ေအဒီ ၆၅၂-၆၆၀)လက္ထက္တြင္ အာရပ္လူမ်ိဳး ကုန္သည္ တို့သည္ သထံု၊ မုတၱမအစရိွေသာ ဆိပ္ကမ္း ျမိဳ႕မ်ားသို့ေရာက္ရိွလာခဲ့ၾကသည္။ အာရပ္သေဘၤာ မ်ား သည္ အေနာက္ဘက္ မဒဂတ္စကားကြ်န္းမွ အေရွ့အိႏိၵယကြ်န္းစုမ်ားနွင့္ တရုတ္ျပည္အထိ သြားလာ လ်က္ ျမန္မာ ျပည္သို့လည္း ၀င္ထြက္ျခင္းျပဳခဲ့ၾကသည္။
[ဦးၾကည္ (ဘီေအ) ရာဇ၀င္ဂုဏ္ထူး၊ ျမန္မာရာဇ၀င္သိအပ္ဖြယ္ရာအျဖာျဖာ၊ စာ-၈၁-၈၃၊ မနၱေလး၊ပိဋကတ္ေတာ္ျပန့္ပြားေရး၊၁၉၅၀။]
(23)
(က)-  ပုဂံေခတ္တြင္ ျမန္မာမႈျပဳ အစၥလာမ္စာေပဟူ၍ သီးျခားမေတြ႔ရပါ။ ျမန္မာနိုင္ငံသို့ အစၥလာမ္ သာသနာသည္ပုဂံေခတ္ကပင္ စတင္ေရာက္ရိွေနျပီ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အစၥလာမ္စာေပမ်ား လည္း ေရာက္ရိွလာနိုင္သည္။ ပုဂံေခတ္ ျမန္မာစာေပ တြင္’ေက်ာက္စာ ‘ မ်ားကိုသာ အမ်ား ဆံုးေတြ႔ရသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ ေက်ာက္စာေရး ထိုးသည့္အေလ့အထကို အီဂ်စ္လူမ်ိဳးမ်ားက စတင္သည္။ အီဂ်စ္နွင့္အျခားေျမထဲပင္လယ္ေဒသမ်ားတြင္ ေတြ႔ရသည့္ ေက်ာက္စာမ်ားမွာ ေရွးအက်ဆံုးျဖစ္သည္။ ပုဂံေခတ္၌ပင္ အရဗီဘာသာနွင့္ ေရးထိုးထားေသာ ေက်ာက္စာ မ်ားရိွသည္ဟု သိရိွသည္။
(ခ)-  ၁၉၆၉ ခုနွစ္ကစစ္ေတြခရိုင္ ျမိဳ႕ေဟာင္းျမိဳ႕(ေျမာက္ဦးျမိဳ႕)နန္းရာကုန္း အေရွ့ဘက္ သရက္အုပ္ ရြာမွရေသာ အလ်ား၃ေပခဲြ၊အနံ ၂ေပ၊ စာေၾကာင္းေရ ၈ ေၾကာင္းပါ သည့္ေရွး ေဟာင္းပါရွားနွင့္ အူရ္ဒူဘာသာစာ ေရာျပြန္းေရးထိုးထားေသာ ေက်ာက္စာတစ္ခ်ပ္ကို ေတြ႔ရ သည္။ ေရွးရခိုင္ မင္း လက္ထက္က ေရႊခိ်န္ ၂၃တန္ ပိႆာ၁၄၂၉၁ ကို ျမႈပ္နံွ သည့္အခါ ေရးထိုးခဲ့သည့္ ေက်ာက္စာဟု သိရသည္။

(၂၉-၁၁-၆၉ ေန့ထုတ္ ဗိုလ္တေထာင္သတင္းစာ စာ-၅)ထိုအခ်က္ ကို အေထာက္ အထား

ၿပဳ၍ ျမန္မာနိုင္ငံ၌ ေရွးေခတ္ဘုရင္မင္းမ်ား အုပ္စိုးစဥ္က အရဗီ၊ ပါရွား၊ အူရဒူေက်ာက္ စာမ်ားရိွလိမ့္မည္ဟု ခန့္မွန္း နိုင္သည္။

(24)
ပုဂံေက်ာက္စာအခ်ိဳ႕တြင္ ပသီ၊ ပန္းေသး ဟူေသာ ေ၀ါဟာရမ်ားကိုေတြ႔ရသည္။ သာဓက အားျဖင့္ ‘သီၼ ျမက္ရ ပသီ’သကၠရာဇ္ ၅၈၅ခုထိုး၊ မင္းအနနၱသူ (ေလးမ်က္နွာဘုရား) ေက်ာက္ စာ ေၾကာင္းေရ ၃၉-၄၀)’ငီ င ာ ပန္သိယ္ ၁’ သကၠရာဇ္၆၀၄ ခုထိုး၊ ေညာင္ရမ္းမင္းၾကီးသမီး (အိမ္ရာေက်ာင္းေက်ာက္စာ) ေတာင္ဖက္ေက်ာက္ခ်ပ္၊ စာေၾကာင္းေရ ၅) တို့ျဖစ္သည္။ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္မ်ားကို ရည္ညႊန္း ေခၚဆိုသည့္ လူမ်ိဳးအေခၚအေ၀ၚမ်ားကို ေက်ာက္စာ မ်ားတြင္ ေတြ႔ရိွရသည္ကိုအေထာက္အထားျပ၍ အစၥလာမ္ဘာသာသည္ ျမန္မာနိုင္ငံသို့ ပုဂံေခတ္ကပင္ စတင္ေရာက္ရိွေနျပီဟု အခိုင္အမာ ဆိုနိုင္ ပါသည္။ ေပ၊ ပုရပိုက္တို့ကို စာေရးကိရိယာအျဖစ္ ပုဂံေခတ္ကပင္ စတင္အသံုးျပဳခဲ့မည္ဟု ယံုၾကည္ ရေသာေၾကာင့္ ေပ၊ ပုရပိုက္တြင္ေရးသား ထားေသာ စာေပမ်ားရိွေကာင္း ရိွနိုင္ မည္ျဖစ္ ေသာ္လည္း ရွာေဖြရန္ ခဲယဥ္းေနပါသည္။ ထို့ေၾကာင့္ပုဂံေခတ္တြင္ ျမန္မာမူျပဳအစၥလာမ္စာေပ မရိွဟု ယတိျပတ္ မဆိုသာပါ။

(25)

ကုန္းေဘာင္ေခတ္ (ေအဒီ ၁၇၂၅-၁၈၈၅)တြင္ အစၥလာမ္စာေပ အေျမာက္အျမား ေတြ႔ရိွရ သည္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္တြင္ က်မ္းေတာ္ျမတ္ကုရ္အာန္အား ျမန္မာဘာသာျပန္ဆိုမႈကို စတင္ေတြ႔ရိွရသည္။ က်မ္းျမတ္ ကုရ္အာန္သည္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ယူနက္စကို အတြင္းေရးမွူး မ်ား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္က ထုတ္ျပန္ ထားေသာ နိုင္ငံတကာစာေပ၌ အေက်ာ္ၾကားအထင္ရွားဆံုး စာအုပ္(၁၀၀)စာရင္း အရ ဘာသာ ေရးက႑၌တစ္အုပ္အပါအ၀င္ျဖစ္သည့္ ကမၻာ့ဂနၳ၀င္စာေပ က်မ္းတစ္ဆူျဖစ္ပါသည္။
[ေမာင္ဆုရွင္၊ ဂနၳ၀င္စာေပဟူသည္၊ ဂနၳ၀င္စာေပစာတမ္းမ်ား (ပထမတဲြ)၊ စာ-၉၅၊ ရန္ကုန္၊ စာေပဗိမာန္၊၁၉၉၁]
(26)
ကုန္းေဘာင္ေခတ္ဦးပိုင္းမွာ ကိုရမ္က်မ္းကို ျမန္မာဘာသာ မျပန္ဆိုရေသး လို႔ အာေရဗ် ဘာသာ နဲ့ဖတ္နိုင္ေအာင္ သင္ေပးတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ျမန္မာဘာသာနဲ့ ျပန္ဆိုေစခဲ့တယ္။
”[တတိယနွစ္ ၀ိဇၨာသင္တန္း (သမိုင္းသာမန္) သမိုင္းဘာသာပို့ခ်ခ်က္မ်ား၊ စာ-၃၇၊ ျမန္မာနိုင္ငံသမိုင္း သင္ရိုး အမွတ္(၃၀၃)အတဲြ(၂)၊ တကၠသိုလ္စာေပး စာယူသင္တန္း၊ စာစဥ္ (၁၁၅) ၁၉၈၇၊ စက္တင္ဘာ]

ထို့ေၾကာင့္ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ဦးပိုင္းအထိ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္မ်ားသည္ က်မ္းျမတ္ ကုရ္အာန္ကို အရဗီ ဘာသာနွင့္ပင္ ေလ့လာခဲ့ၾကသည္ဟု ယူဆနိုင္ပါသည္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ အမရပူရျမိဳ႕တည္ နန္းတည္ဘိုးေတာ္ ဘုရားဗဒံုမင္း(သကၠရာဇ္ ၁၁၄၃-၁၁၈၀)လက္ထက္တြင္ က်မ္းျမတ္ကုရ္အာန္ ျမန္မာျပန္ဆိုမႈကိုစတင္ ေတြ႔ရိွရသည္။ ဘာသာျပန္ဆိုသူ ပညာရိွၾကီးမွာ ေရႊေတာင္သာဂသူ ဆရာၾကီးဦးနုျဖစ္သည္။
(27)

သံေတာ္ဦးတင္လႊာက်မ္းမွာ သကၠရာဇ္ ၁၁၇၈ ခုနွစ္တြင္ ဘိုးေတာ္ ဗဒံုမင္းထံတင္သြင္းေသာ က်မ္း ျဖစ္သည္။ ဘိုးေတာ္ဘုရား(၁၁၄၃-၁၁၈၀)ခုလက္ထက္တြင္ သာသနာေပါင္းစံုနွင့္ စပ္လ်ဥ္း ၍ ဘုရင္ဧကရာဇ္က စူးစမ္းေမးျမန္းေလ့လာေတာ္မူရာတြင္ အစၥလာမ္သာသနာ အတြက္ ဦးနုက ေရးသား တင္ ဆက္ေသာ အစၥလာမ္သာသနာေလွ်ာက္စာတမ္း ပင္ျဖစ္ေပ သည္။ [သံေတာ္ဦးတင္လႊာက်မ္း၊ ေဇယ်ေက်ာ္ထင္ ဗိုလ္မွူးဘရွင္၏က်မ္းဦး စကား၊ စာ-(ဈ)၊ အစၥလာမ္စာ ပံုနိွပ္တိုက္၊ ရန္ကုန္၊ ၁၉၆၀]

(28)
မြတ္စလင္ မ်ားျမန္မာႏိုင္ငံသို႕ အဦးဆုံးေရာက္ရွိသည့္ ေနရာႏွင့္ ကာလ မွာ ပထမျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာ္ ၾကီး ျဖစ္သည့္ ပုဂံေခတ္ခရစ္သကရာဇ္ ၁၀၄၄ ခု ဟု ျမန္မာ့ရာဇဝင္မ်ားတြင္ မွတ္တမ္း တင္ထား သည္။ ဗ်တ္ဝိ ႏွင့္ ဗ်တၱ ဟု အမည္ရ ေသာ ဗ်တ္မ်ိဳးႏြယ္ဝင္ အာရပ္ သေဘၤာသား ႏွစ္ဦး သည္ ၎တို႕စီးနင္းလာေသာ သေဘၤာပ်က္ရာမွ ပ်ဥ္ခ်ပ္တစ္ခ်ပ္ ကို အမွီျပဳ၍ သထုံအနီးရွိ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ကမ္းေျခ တစ္ခုသို႕ေရာက္ရွိခဲ့သည္။
Ref : (“The Muslims of Burma” A study of a minority Group, by Moshe Yegar, 1972, Otto Harrassowitz. Wiesbaden, page 2, paragraph 3, line 1,2&3 )

(29)
အေနာ္ရထာမင္းၾကီး (ခရစ္ ၁၀၄၄-၁၀၇၇) လက္ထက္ တြင္ ျမန္မာမြတ္စလင္ စစ္သည္ ေတာ္မ်ားႏွင့္ကိုယ္ရံေတာ္ သက္ေတာ္ေစာင့္ တပ္မ်ားလည္း ရွိခဲ့သည္။ မင္းၾကီးစြာေစာ္ကဲ နန္းစံ အုပ္ခ်ဳပ္ေသာ မြန္(တလိုင္း) တို႕ ၏ ျမိဳ႕ေတာ္မုတၱမျမိဳ႕ အား အေနာ္ရထာမင္းၾကီး စစ္ျပဳတိုက္ခိုက္စဥ္ မြတ္စလင္ စစ္တပ္အရာရွိ ႏွစ္ဦးသည္ အလြန္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ခုခံ ကာကြယ္ ခဲ့သည္။(Luce & Tin 1960, pp. 80-81)
(30)
ေတာင္ျပဳန္းရြာသည္ ငါးရက္ ခန္႕စည္ကားေသာ ပြဲေတာ္ၾကီး ကို ႏွစ္စဥ္ က်င္းပရာဌာေန တစ္ခု ျဖစ္လာသည္။ မႏၲေလးျမိဳ႕ေျမာက္ဖက္၁၄ ကီလိုမီတာ အကြာရွိ ေတာင္ျပဳန္း ရြာတြင္ နတ္ကြန္း ေပါင္း ၇၀၀၀ ခန္႕ရွိျပီးနတ္ကြန္း ၂၀၀၀ နီးပါးသည္ရြာ၏ အေက်ာ္ၾကားဆုံး မင္းသား ညီေနာင္ျဖစ္ၾကသည့္ ေရႊဖ်ဥ္းၾကီး ႏွင့္ ေရႊဖ်ဥ္းေလး တို႕အား ရည္စူးကိုးကြယ္ ထား ၿခင္း ျဖစ္သည္။( Various Myanmar History tax-books of Ministry of Education, Myanmar.)
(31)
ယေန႕တိုင္ အယုံအၾကည္ရွိသူမ်ား သည္နတ္ကြန္း ႏွင့္ ညီေနာင္ႏွစ္ဦးတို႕အား ကိုးကြယ္ၾက သည္။ ထို ကိုးကြယ္သူ မ်ားသည္ မိ႐ိုး ဖလာဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားျဖစ္ၾကေသာ္လည္း ဝက္သား ကို ေရွာင္ၾကသည္။ ယေန႕တိုင္ ႏွစ္စဥ္ စည္ကားသိုက္ၿမိဳက္စြာ က်င္းပျမဲေတာင္ျပဳန္း ပြဲေတာ္ သို႕ သြားေရာက္စဥ္ ဘတ္စ္ကား (သို႕) ကားေပၚတြင္ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ မွဝက္သားကို သယ္ ေဆာင္ သြားျခင္းမျပဳရ ဟု ယုံၾကည္ၾကသည္။ေၾကကြဲဖြယ္ရာ ကြပ္မ်က္မႈ ကို အေၾကာင္း ခံ သည့္ အုပ္ခ်ပ္ႏွစ္ခ်ပ္စာ ေနရာလြတ္ကို ယေန႕တိုင္ ျမင္ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။

( a b “The Muslims of Burma” A study of a minority Group,

by Moshe Yegar, 1972, Otto Harrassowitz. Wiesbaden.)
(32)
ညီေနာင္ႏွစ္ဦး အား အညႇိဳးအေတးထားရွိေသာ သူတို႕သည္ ေစတီ တြင္ အုတ္ႏွစ္ခ်ပ္ စာ ေနရာ ကို အေနာ္ရထာ မင္းၾကီးျမင္သာေစရန္ အလြတ္ထားခဲ့သည္။ အေနာ္ရ ထာမင္း ၾကီးသည္ အမႈ သြားအမႈလာကို စုံစမ္းၾကားနာ စစ္ေဆးေ တာ္ မူျပီးေနာက္ ၎ညီေနာင္ႏွစ္ဦး အား အမိန္႕ ေတာ္ မနာခံသည့္ ျပစ္ဒဏ္မွ်သာေပးရန္ ရာဇသတ္ ခ်မွတ ္ခဲ့သည္။ သို႕ရာတြင္ ၎ညီေနာင္ တို႕သည္ ျပစ္ဒဏ္ အစား သတ္ျဖတ္ ျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။၎တို႕ကို သတ္ျဖတ္ ျပီးေနာက္ အေနာ္ရထာ မင္း ၾကီး၏ ေဖာင္ေတာ္သည္ ေရြ႕လ်ား ၍ မရပဲ ျဖစ္ေန ခဲ့သည္။ ဤသို႕ ျဖစ္ရျခင္းမွာ ေရႊဖ်င္းညီ ေနာင္တို႕အား သတ္ျဖတ ္ျခင္းကို မလိုလားေသာ မိတ္ေဆြ မင္းမႈထမ္း တို႕၏ အသံတိတ္ ဆႏၵျပ ကန္႕ကြက္ျခင္းေၾကာင့္ လည္း ျဖစ္ဖြယ္ရာသည္။ ထိုစဥ္ကေတာ္ဝင္ သေဘၤာသားတို႕ အမ်ားစုမွာ မြတ္စလင္ မ်ား ျဖစ္ၾကသည္။အိႏၵိယလူမ်ိဳး နန္းတြင္းပညာရွိ ပုဏၰားျဖဴ ပုဏၰားမည္း မ်ားက ေရႊဖ်င္းညီေနာင္တို႕သည္ အေနာ္ရထာ မင္း ၾကီး အားသစၥၥာေစာင့္သိစြာ အမႈေတာ္ ထမ္း ခဲ့ေသာ္ လည္းမတရားသျဖင့္ အျပစ္ေပး ခံရျပီး နတ္ အျဖစ္သို႕ ဘဝ ေျပာင္းသြား၍ မေက်နပ္ ခ်က္ ကို ေဖာ္ျပ သည့္အေနျဖင့္ ေတာ္ ဝင္ေဖာင္ ေတာ္၏တက္မ ကို ဆြဲကိုင္ ထားေသာေၾကာင့္ ေဖာင္ေတာ္ေရြ႕လ်ားမရ ျဖစ္ေနသည္ဟူ၍ ေလွ်ာက္တင္ ၾကသည္။ ထိုသို႕ေလွ်ာက္ တင္ၾက ေသာအခါ အေနာ္ရထာမင္းၾကီးသည္ ေရႊဖ်ဥ္းညီေနာင္ႏွစ္ဦးအား ရည္စူး၍ နတ္ကြန္း ၾကီး တစ္ ခု ေဆာက္လုပ္ေစျပီး လူတို႕အား ထိုညီေနာင္ကို ကိုးကြယ္ပသ ေစသည္။

(Online Burma/Myanmar Library )
(33)
မြတ္စလင္ မ်ားျမန္မာႏိုင္ငံသို႕ အဦးဆုံးေရာက္ရွိသည့္ ေနရာႏွင့္ ကာလ မွာ ပထမျမန္မာႏိုင္ငံ ေတာ္ၾကီးျဖစ္သည့္ပုဂံေခတ္ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၀၄၄ ခု ဟု ျမန္မာ့ရာဇဝင္မ်ားတြင္ မွတ္တမ္း တင္ ထားသည္။ ဗ်တ္ဝိ ႏွင့္ ဗ်တၱ ဟု အမည္ရေသာ ဗ်တ္မ်ိဳးႏြယ္ဝင္အာရပ္ သေဘၤာသား ႏွစ္ဦး သည္ ၎တို႕စီးနင္းလာေသာ သေဘၤာပ်က္ရာမွ ပ်ဥ္ခ်ပ္တစ္ခ်ပ္ကို အမွီျပဳ၍ သထုံ အနီးရွိ ျမန္မာႏိုင္ငံ ကမ္းေျခ တစ္ခုသို႕ေရာက္ရွိခဲ့သည္။

(“The Muslims of Burma” A study of a minority Group,

by Moshe Yegar, 1972, Otto Harrassowitz. Wiesbaden, page 2,

paragraph 3, line 1,2&3 )
(34)
ဗ်တ္ ညီေနာင္ႏွစ္ဦးအေၾကာင္းေဖာ္ျပထားေသာ ျမန္မာ့ရာဇဝင္ မွတ္တမ္း တစ္ခု တြင္မူ ထိုညီ ေနာင္သည္ ၎တို႕ခိုလႈံေနထိုင္ရာ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းရွိ၎တို႕အားခိုလႈံခြင့္ေပးခဲ့ ေသာ ဘုန္း ၾကီး ဆြမ္းစားရန္ စီစဥ္ထားေသာ ေဇာ္ဂ်ီအေသ(ေဇာ္ဂ်ီ ႐ုပ္ကလာပ္) ၏ အသားကို စားျပီး ေနာက္ ဆင္ေျပာင္ၾကီး တစ္ေကာင္မွ် ခြန္အားကို ရရွိခဲ့ သည္ ဟု မွတ္တမ္းတင္ေဖာ္ျပ ထား သည္။ သထုံ ဘုရင္သည္ ထိုညီေနာင္တို႕အား စိုးရိမ္ထိတ္လန္႕သျဖင့္ အၾကီးျဖစ္သူအား၎ ၏ ဇနီးမယား ၏အိမ္တြင္ အိပ္ေပ်ာ္ေနခိုက္ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ ခဲ့သည္။ညီငယ္ျဖစ္သူ သည္ ပုဂံသို႕ ထြက္ေျပး လြတ္ေၿမာက္သြားျပီးအေနာ္ရထာမင္းၾကီးအပါးေတာ္တြင္ဝင္ ေရာက္ခို လႈံ ခစားခဲ့သည္။သူသည္ ပုဂံျမိဳ႕ ႏွင့္ မိုင္ေပါင္းအတန္ငယ္ ကြာေဝးေသာ ပုပၸါး ေတာင္သို႕ တစ္ ေန႕ လွ်င္ ဆယ္ၾကိမ္ သြား၍ ပန္းမ်ားကိုယူလာရေလ့ရွိသည္။ ပုပၸါးရွိ မိန္းမပ်ိဳတစ္ဦး ႏွင့္ အေၾကာင္း ပါ၍ ေရႊဖ်င္းညီေနာင္ဟု အမည္တြင္ခဲ့ေသာ သားႏွစ္ေယာက္ထြန္းကားခဲ့သည္။
( Pe Maung Tin and G.H.Luce, The Glass Palace Chronicle of the Kings of Burma)
(35)
အစၥလာမ္ဘာသာသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း(၁၀၀၀)ေက်ာ္ (၁၂၀၀) ခန္႔ကစ၍ အုပ္စုလိုက္လည္းေကာင္း၊ တစ္ဦးခ်င္းႏွစ္ဦးခ်င္းအားျဖင့္လည္းေကာင္းပ်ံ႕ႏံွ႔၀င္ ေရာက္ ခဲ့ပါ သည္။ သမုိင္း အေထာက္အထားမ်ားအရ အစၥလာမ္ ဘာသာျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ စတင္ေရာ က္ ႐ွိ လာ ခဲ့ပုံမွာ ျပည္ပ အစၥလာမ္သာသနာျပဳမ်ားက ျမန္မာ ႏိုင္ ငံသုိ႔လာေရာက္
သာသနာျပဳ သျဖင့္ ေရာက္ ႐ွိလာခဲ့ျခင္း မ်ဳိး မဟုတ္ပါ။ ျမန္မာႏိုင္င ံသုိ႔ အစၥလာမ္ဘာသာ ေရာက္႐ွိလာ ပုံႏွင့္ ပတ္သက္၍ေအာက္ ပါသမုိင္း မွတ္တမ္း အေထာက္ အထားမ်ား အရ ေလ့လာသိ႐ွိပါသည္။ နဳိင္ငံေတာ္အစုိးရကထုတ္ေဝေသာ(စာမူခြင္႔ၿပဳခ်က္-၃၄/၉၇(၃)၊ ပထမအၾကိမ္ပုံႏွိပ္) ေသာသာသနေရာင္ဝါထြန္း ေစဖုိ႔ စာအုပ္စာမ်က္ႏွာ (၆၅-၆၈)ႏွင္႔(၇၁-၇၃ )မွ ကူးယူေဖၚၿပၿခင္းၿဖစ္ ပါသည္။)

(36)
ေအဒီ ၁၄-ရာစုႏွစ္မ်ားအတြင္း စုမားၾတား၊ ဂ်ာဗား၊ မာလာယု ကၽြန္းဆြယ္မ်ား မွ တစ္ဆင့္ အာရဗ္ ကုန္သည္မ်ားသည္ၿမိတ္ၿမိဳ႕သုိ႔ေရာက္ ႐ွိေနၾကၿပီးျဖစ္ သည္။ (ဦးခင္ေမာင္ႀကီး ျမန္မာျပန္၊ ေမာရစ္ေကာ လစ္ေရး Into HiddenBurma စာ-၂ )
(37)
သကၠရာဇ္ ၈-ရာစုအတြင္းက ပုဂံဘုရင္ပိတ္သုံမင္းလက္ထက္ သထုံ၊ မုတၱမေဒသမ်ားသုိ႔ အာရဗ္ ကုန္သည္မ်ားေရာက္႐ွိ၀င္ထြက္ သြားလာေလ့႐ွိေၾကာင္း အာရဗ္သေဘၤာမ်ားသည္ အေနာက္ဘက္ ဒမတ္စတကတ္ ကၽြန္းမွအေ႔႐ွအိႏၵိယ ကၽြန္းစု မ်ားႏွင့္ တ႐ုတ္ၿပည္မအထိ အာရဗ္မ်ား ခရီးေပါက္ေရာက္ၿပီးျဖစ္ေၾကာင္းေဖာ္ျပထား သည္။(ဦးၾကည္၊ ဘီေအ၊ ရာဇ၀င္ ဂုဏ္ထူး ေရး၊ ျမန္မာရာဇ၀င္ မွသိေကာင္းစရာမ်ား၊ စာ ၁၅၆-၁၅၇)
(38)
တပင္ေ႐ႊထီး လက္ထက္ သကၠရာဇ္ ၈၉၇ က ဟံသာ၀တီသုိ႔ စစ္ခ်ီရာ ပသီကုလား ပန္းေသး တုိ႔ တစ္ဖက္မွ တိုက္ခိုက္ခုခံျခင္း (မွန္နန္းရာဇ၀င္(ဒုတိယတြဲ) စာ ၁၈၆) အရလည္းေကာင္း သမုိင္း သုေတသီ ပညာ႐ွင္ မ်ား၏ ေရးသားျပဳစုထားေသာ မွတ္တမ္းမ်ားအရ အစၥလာမ္ ဘာသာ သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသုိ႔ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀၀ ေက်ာ္ ၁၂၀၀ ခန္႔မွစ၍ေရာက္႐ွိ အေျခခ် ေနထိုင္ ခဲ့ၾကေၾကာင္း သိ႐ွိရပါသည္။

(39)
ဓမၼေစတီမင္း ပုသိမ္ကုိ တုိက္ခုိက္သိမ္းယူၿပီးေနာက္ သူေဋးသူၾကြယ္မ်ား၊ကုန္သည္မ်ား ၊ ကု လား ပသီမ်ားသည္ လက္ေဆာင္ ပစၥည္း မ်ားဆက္သ ၾကသည္ဟု ရာဇဝင္ေဟာင္းမ်ား တြင္ ေတြ႔ရေၾကာင္း ၊ပသီတြင္ ကုလားပသီမင္းမွ် အုပ္စုိးရုံမွ်မက လူဦးေရအားၿဖင္႔ လည္းအမ်ား အၿပား ရွိၾကဟန္တူသည္ဟုဆုိထားသည္။ (ဆရာမာဃ၏ ပုသိမ္ရာဇဝင္ စာမ်က္ႏွာ ၁၅၇)

(40)
၁၇ ရာစု အလယ္(၁၆၄၇) ခုွစ္တြင္ အဂၤလိပ္အေရွ႕ အိႏၵိယ ကုမၸဏီက ၿမန္မာနဳိင္ငံ`၌ ကုန္ တုိက္ဖြင္႔၍မြတ္ဆလင္မ်ား မွတဆင္႔ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ မွဳၿပဳလုပ္ခဲ႔သည္။
(D.G.E. Hall Early English Intercourse with Burma P . 32,Ibid p.25 ,Ibid p. 87)

(41)
အေနာက္လြန္မင္းသန္လ်င္ကုိေအာင္နဳိင္ၿပီး ေနာက္ ယခင္ေပၚတူဂီတုိ႔အုပ္စုိးခဲ႔ ေသာ ကူးသန္း ေရာင္းေရာင္းဝယ္ေရးသည္ မြတ္ဆလင္လက္သုိ႔ေရာက္ရွိသြားသည္။

(Aoyage of Floristhothu Indies p.119)

(42)
၁၇၅၆ ခုႏွစ္တြင္ သန္လ်င္ၿမဳိ႔ကုိအေလာင္းဘုရားေအာင္ေတာ္မူရာတြင္ ဖမ္းစီးေသာသုံ႔ပန္႔ မ်ားတြင္ ကုလားသေဘၤာ ခလာသီမ်ား လည္းပါဝင္သည္။ရန္ကုန္ ေရာက္ၿပီးေသြးေသာက္ၾကီး ခန္႔ရာတြင္ ပီယာမဟာမတ္ တုိ႔အပါ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္ (၂) ဦးပါဝင္ သည္ကုိ ေတြ႔ရသည္္။ (Konbanzet Mahayazawindawgyi (KBZ) Vol.1,p.187)

(43)
အေလာင္းဘုရားလက္ထက္ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္မ်ားကုိ အေရးၾကီးေသာ ဘုရင္႔သက္ ေတာ္ေစာင္႔ခန္႔ထားသည္သာမက ကုလားပ်ဳိေသနတ္စု ကုိဖြဲ႔စည္းသည္။ ၁၇၅၈ ခုႏွစ္တြင္ ဘုရင္႔ေကာင္းမွဳဌာပနာေတာ္ ထြက္ေတာ္မူခန္း`၌္ ကုလားပ်ဳိေသတ္ စုမ်ားလည္း ပါဝင္ သည္။(Konbanzet Mahayazawindawgyi (KBZ) Vol.1,p.254)

(44)
မင္းတုန္းမင္းတရားလက္ထက္ တြင္ေရႊ လက်ၤာတပ္၏ အမွဳထမ္းတုိ႔မွာ အစၥလာမ္ ဘာသာဝင္မ်ားၿဖစ္သည္။(An account of Burmese Published on the centenary of the founding of Mandalay U Ba U p.8 ,(from now be refrrence U Ba U)

(45)
၁၇၆၄ ခုႏွစ္တြင္ ယုိးဒယားသုိ႔ခ်ီတက္ေတာ္ရမူေသာၿမန္မာ တပ္မ်ားတြင္ ကုလားဗုိလ္တပ္ တပ္လည္းပါဝင္ခဲ႔သည္။(Konbanzet Mahayazawindawgyi (KBZ) 1373)

(46)
ဘုိးေတာ္ဘုရားနန္းတက္ၿပီးစ (၁၇၈၂)ခုတြင္မင္းေလာင္း ငၿမတ္ဖုန္း ရွမ္းအမ်ဳိးသား တစ္ ေယာက္ သည္ လူအင္အား (၂၀၀၀)ႏွင္႔ ညဘအခ်ိန္တိတ္တဆိတ္ ေရႊနန္းေတာ္ ကုိ ဝင္ ေရာက္စီးနင္း ခ်ိန္တြင္ ေရႊနန္းေတာ္တာဝန္က်ဝန္သူ ကုလားပ်ဳိ အစုလည္း ခုခံတုိက္ခုိက္ ခဲ႔သည္။ (Ibid 554)

(47)
ဗဒုံမင္းေခၚ ဘုိးေတာ္ဘုရားသည္ (၁၇၈၃) ခုွစ္တြင္အမရပူရ ကုိတည္ေထာင္ရာ`၌ အစၥလာမ္ဘာသာဝင္မ်ားလည္းပါဝင္ခဲ႔သည္။၎တြင္ ကုလားဝန္၊ကုလားစာေရးႏွင္႔

ေရႊလက္ယာ အစုသားမ်ားပါဝင္ခဲ႔သည္။(Parabike No.509 , Bernard library)

(48)
တရုတ္ၿပည္မြန္ဂုိမင္းဆက္(ယြန္မင္းဆက္) ရာဇ၀င္မ်ားအရ တရုတ္ၿပည္ယူနန္ၿပည္မွ တဆင္႔ၿမန္မာနဳိင္ငံသုိ႔အစၥလာမ္ဘာသာဆက္မိသညိ။ ေရာက္ရွိလာသည္။
The Mongol or Yuan Dynasty (1280-1368)

(49)

စုိင္ယဒ္အလ္ရွမ္ရြတ္ဒင္န္ သည္ ယူနန္ၿပည္နယ္ကုိၿငိမ္၀ပ္ေအာင္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ႔သည္။၎၏သား နဇဥဒၵင္ သည္မြန္ဂုိတုိၿမန္မာနဳိင္ငံကုိ ပထမအၾကိမ္၀င္ေရာက္တုိက္ခုိက္စဥ္( ၁၂၈၅ – ၈၇ ) က မြန္ဂုိတပ္မ်ားကုိကြပ္ကဲေသာ စစ္ဇုိလ္ခ်ဳပ္ၿဖစ္သည္။

(For the Biographies of the three official see Yunamshih chapter 125 , and for the Mongol invasion of Burma G.H. luce Early Syam . Journal of Siam Society (Vol.xLvi part 2 )

(50)

မြန္ဂုိမင္းလက္ထက္ ပုဂံၿပည္ကုိ မြန္တုိ႔က (၃)ၾက၇ိမ္ ၀င္ေရာက္တုိက္၍ ၿမန္မာၿပည္ ေၿမာက္ ဖက္တြင္ (၁၃၀၃ )ခု အထိ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ႔သည္။ထုိအခ်ိန္ကပင္ အစၥလာမ္ဘာ သာသည္ တရုတ္ၿပည္ ဖက္မွၿမန္မာနဳိင္ငံဆက္စပ္မိသည္။

(The Mongol Set up Cheng-mien -Province about Katha and Bhamon

district west of Irrawady river.It was abolished only in 1303 )

(51)
၁၄၂၉ – ခုႏွစ္တြင္ ရခုိင္ဘုရင္နရမိတ္လွ ကုိ နန္းတင္ေပးရန္ ေစလႊတ္ၿခင္းခံရေသာ စစ္ဗုိလ္ခ်ဳပ္၀လီခန္ (ဥလုံခင္) သည္နရမိတ္လွကုိ သစၥာေဖါက္ၿပီး တစ္ၽႏွစ္ေက်ာ္ဖမ္းစီးခ်ဳပ္

ေႏွာင္ထား ကာ စစ္ဗုိလ္ခ်ဳပ္၀လီခန္ (ဥလုံခင္) ကရခုိင္ၿပည္ကုိ အစၥလာမ္တရားဓမၼ ႏွင္႔ အညီ တရားစီရင္ေရးစနစ္ကုိက်င္႔သုံးခဲ႔သည္။
က- (Bangla District Gezetteer, Chittagong ,Page-63,AD 1798)
ခ – (Harvey Outline of Burmese History , Page-97)
(52)
ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ သမုိင္းဌာန ပါေမာၡၿဖစ္ခဲ႔သူ G.H. Luce က ၁၄ ရာစု ခ်င္းတြငး္ၿမစ္ ေက်ာက္စာတြင္ ရခုိင္မင္းမ်ားသည္အိႏၵိယ ဘြဲ႔ အမည္ရွိၾကၿပီး မူဆလင္မ်ားၿဖစ ္သည္ ဟုဆုိထားသည္။ ( ဘုရင္ မ်ား သည္ မြတ္ဟုတ္မဟုတ္ တပ္အပ္ေသခ်ာမေၿပာနဳိင္ေသာ္လည္း ၿပည္သူူထုမ်ားတြင္ မြတ္ဆလင္ ရွိေနသည္မွာ ထင္ရွားေသာ သာဓကပင္ၿဖစ္သည္။)
(G.H Luce . Phases of Pre Pagan Burma, Language History စာအုပ္ Page- 95. Oxford University 1985)
(53)
၁၆၆၃ ခုႏွစ္ ရခုိင္ဘုရင္သုဓမၼလက္ထက္ ဘဂၤလားမွ ရခုိင္ေဒသ သုိ႔ခုိလုံလာၾကေသာ ရွားရွဴးဂ်ား၏ ေနာက္လုိက္မ်ားေလးသည္ေတာ္ တပ္တြင္ သြပ္သြင္းၿပီး တစ္လလွ်င္ လခ ရူပီေငြ 4 Rs ခဲ႔သည္။ ကမန္ ဆုိေသာစကားသည္ပါရွန္စကားၿဖစ္၍္ (ေလး) = Bow ဟုအဓိပၸါယ္ရသည္။
၁။ -ကမန္လူမ်ဳိးသမုိင္း ၊ကမန္ဒီကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (၁၉၉၀)
၂။- Hla Tun Pru .The Fall of the great Arkanese Empire
(54)
၁၆၆၆ – ခုႏွစ္မွ ၁၇၁၀ ထိ ရခုိင္ၿပည္၏ နဳိင္ငံေရးသည္ ကမန္လက္ထဲတြင္ရွိ ၍ ဘုရင္မ်ားကုိ သူတုိ႔ သေဘာ ဆႏၵအေလ်ာက္နန္းတင္ၿခင္း၊ၿဖဳတ္ခ်ၿခင္းမ်ား ၿပဳလုပ္နဳိင္သည္ ထိ ကမန္မြတ္ ဆလင္တုိ႔မွာ အင္အား ရွိခဲ႔သည္။
(က- Harvey, Outline Burmese History Page 96,97)
(ခ- Moshe Yegar ,The Muslim of Burmese Page 35 )
(55)
အာရဗ္တုိ႔သည္ ဂ်ာဗား၊စုမၾတား၊မလကၠား၊ၿမန္မာ၊ရခုိင္ စသည္႔ ေတာင္အာရွ ႏွင္႔ အေရွ႔ေတာင္အာရွတြင္ ခရစ္သကၠရာဇ္အေစာ ပုိင္းမွ၍ ကုန္သြယ္ကုိလုိနီ မ်ားထူ ေထာင္ခဲ႔သည္။
(Nafis Ahamed (P.hd.) Muslim Contribution to the geography, Page 121 )

(56)
ရခုိင္ဘုရင္မ်ားသည္ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားၿဖစ္ေသာ္လည္းၿဗဟၼဏ၊ခရစ္ယန္၊အစၥလာမ္

ဘာသာမ်ာကုိလြတ္လပ္စြာကုိးကြယ္ခြင္႔တရားေဟာခြင္႔ၿပဳထားေၾကာင္႔၊ေ၀သာလီေက်ာက္

ေလွကားႏ်င္႔ေၿမာက္ဦးေခတ္မွစ၍ ခရစ္ယန္ႏွင္႔အစၥလာမ္ဘာသာ အေဆာက္အဦးေဆာက္ လုပ္ခြင္႔ေပးထား သည္ဟုဆုိသည္။ (မဆလ ပါတီဌာနခ်ဳပ္၊၁၉၇၆ ဇူလုိင္လ ထုတ္ တုိင္းရင္း သားရုိးရာဓေလ႔ထုံးစံမ်ား(ရခုိင္)စာမ်က္ႏွာ ၁၄၉၊၁၅၀)
(57)
ေဒလီ အက္ဘာရ္ (Akbar) ဘုရင္ (၁၅၅၆-၁၆၀၆) သည္ ေအဒီ ၁၅၇၆ တြင္ဘဂၤလားကုိ အၿပီး အပုိင္သိမ္းယူေသာ အခါေဂၚရီပထန္ေၿမာက္မ်ား စြာ တုိ႕သည္ ရခုိင္ေဒသ သုိ႔ခုိလႈံ လာၾက သည္။ ရခုိင္ဘုရင္ကလည္း ခုိလႈံလာၾကေသာပထန္မ်ားအား ရက္ေရာစြာလက္ခံၿပီး ရာထူးေန ရာ၊ၿမဳိ႔ စား၊နယ္စား ခန္႔အပ္ခဲ႔သည္။

( Dr. Kanungo ,The History ofChittagong Vol.!, 197 P )

(58)

ပဲခူးၿမဳိ႔တြင္(၁၆၁၇) `၌ ဆင္ၿမဴရယ္ ရွိတ္ အနိစၥေရာက္၍၎၏ပစၥည္းမ်ားကုိ ၎အား ဆက္ခံ ေတာင္းလာမွ ေပးရန္ ၿမန္မာဘုရင္က သိမ္ဆည္းထားသည္ ဆုိေသာ သတင္းကုိ ပဲခူၿမဳိ႔မွၿပန္ လာ ေသာ မြတ္ဆလင္ကုန ္သည္ မ်ား က အိႏၵိယ ကုမၸဏီ မဆူလီပထန္ရွိ ကုန္တုိက္ သုိ႕ အေၾကာင္း ၾကားခဲ႔သည္။(ဆုိလုိရင္းမွာ ပဲခူးၿမဳိ႔တြင္(၁၆၁၇) ခု ကတည္းမြတ္ဆလင္ရွိ ေန ေၾကာင္း ထင္ရွားသည္။)
(D.G.Hall Early English Intercourse with Burma p.34 )

(59)

က်န္စစ္သားမင္းနန္းသစ္တည္ေဆာက္ပြဲ`၌ ၿမန္မာ သီခ်င္း၊မြန္သီခ်င္း၊ ကုလားသီခ်င္းမ်ား သီဆုိၾက ဟန္ရွိသည္။ ပုဂံေက်ာက္စာတြင္ၿမန္မာ ပန္တ်ာ ၊ကုလားပန္တ်ာ ၊ၿမန္မာစည္၊ ကုလားစည္၊ ၿမန္မာ ကၿခိယ္သည္ ၊ ကုလား ကၿခိယ္သည္ ဟုေရးထုိးေဖါက္ၾကသည္။ ပုဂံေက်ာက္စာ အေထာက္ အထားမ်ားအရ ကုလားပန္တ်ာ၊ ကုလားစည္၊ကုလားကၿခိယ္မ်ား ကုလားမ်ား၊ ကုလားကြ်န္မ်ား ပုဂံေခတ္ ပ်ဴၿမန္မာနဳိင္ငံတြင္ ေနထုိင္ေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။
( ဘုန္းတင္႔ေက်ာ္၊ ပိေတာက္ပြင္႔ သစ္ ၊အႏုပညာမဂၢဇင္း အမွတ္(၁၆) ေဖေဖၚ၀ါရီလ -၂၀၀၈ )

(60)

ေကာဇ သကၠရာဇ္ (၆၉၅) ခုတြင္ အေရွ႕ဘက္ရွိ သက္တုိ႔သည္ ေတာင္စဥ္ေက်းရြာမ်ားဖ်က္စီး ေနသည္ ကုိ ေခ်မုန္းရန္္စစ္ေၾကာ င္းအမ်ဳိးမ်ဳိးခြဲ၍ခ်ီတက္ရာ`၌ အမတ္ၾကီး(စနဲ)ပါေသာစစ္ ေၾကာင္း ကုိယ္ေတာ္ သူရဲ ၂၀၀၀၀ (ႏွစ္ေသာင္း) ၊ ကုလား၃၀၀၀၀(သုံးေသာင္း) ၊ဘီေပါင္း ၅၀၀၀၀(ငါးေသာင္း) ႏွင္႔အတူ မအီလမ္းမွ စစ္ခ်ီတက္သည္ဟု ေတြ႔ရွိရသည္။
(ရကၡပူရ ေၾကးမုန္က်မ္း စာမ်က္ႏွာ ၉၇ ၊၉၈ ၊စာမူခြင္႔ၿပဳခ်က္အမွတ္၃၇၁ / ၂၀၀၄(၇) )

>>>အပုိင္း(၂) သုိ႔ ဆက္လက္ေဖၚၿပပါမည္>>>

Permalink kotinmaung က January 6, 2012 – 10:33pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

စလာမ္
ပသီ အေၾကာင္းဘာမွ မသိဘဲ စိတ္၀င္စားတာ ေကာင္းပါတယ္ဆုိ႔တဲ႔စကား။ပသီအတု ႏွင္႔ေတြ႔ ရင္ စိတ္ပ်က္သြား လိမ္မည္။

ဒီဇဘၤာ ၂၅ ရက္ (ဗုိလ္မွဴးဗရွင္ ၏ ၉၇ ႏွစ္ေမြးေန႔ ကုိ ေဒၚေစာေရႊခန္းမ တြင္က်င္းပလုိ႔ကြ်န္ေတာ္တက္ေရာက္ခဲ႔ပါတယ္။ မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က ယေန႔တက္ၾကြစြာလႈပ္ရွားေနတဲ႔ ပသီေခါင္းေဆာင္ တစ္ေယာက္ႏွင္႔မိတ္ဆက္ေပးလုိက္ပါတယ္။ သူႏွင္႔ ေဆြးေႏြးခ်င္လုိ႔ အခ်ိန္ယူၿပီး တရက္ သူ႔အိမ္ထိ လုိက္သြားတယ္။လုိက္သြားတာလည္း သူလက္ထဲမွာ (၀မ္အုိ၀မ္

ေက်ာ္၀င္းေမာင္း ေရး တဲ႔ တိမ္ၿမဳပ္ေနေသာ ပသီလူမ်ဳိးအေၾကာင္း) စာအုပ္ကုိ ေတြ႔မိလုိ႔ သြားတာပါ။အၾကာၾကီးသူႏွင္႔

ေတြ႔ၿဖစ္တယ္။ ပသီ စာအုပ္  ခဏေလး စာၿမည္းခြင္႔ၿပဳဖုိ႔ေတာင္းဆုိပါတယ္။။ကြ်န္ေတာ္ ပသီစာတမ္းတစ္ခုၿပဳစုေနလုိ႔ပါ

လုိ႔ မိတ္ ဆက္စကားလည္းေၿပာ ထား ေသးပါတယ္။လုံ၀ၾကည္႔ခြင္မရခ႔ဲဘူး။တၿခားဘာတခုမွလည္း အကူအညီ မရခဲ႔ဘူး။

သူကုိယ္တုိင္လည္း ပသီအစစ္မဟုတ္ဘူး။ကြ်န္ေတာ္ ေရးထားတဲ႔ဟာကုိေတာင္းပါတယ္။သူ႕ကုိ ကြ်န္ေရးတဲ႔စာေတြကုိ

ပသီ၀ပ္ဆုိဒ္ မွ တုိက္ရုိက္ကူးယူနဳိင္ေၾကာင္းလိပ္စာေပးၿပီး ထြက္လာပါတယ္။ သူ႔ဇစ္ၿမစ္ကုိ ေလ႔လာၾကည္႔ေတာ သူပသီ အစစ္မဟုတ္ဘူး။အတုအေယာင္ ေဒါင္းေယာင္ဆာင္ေသာက်ီး ၿဖစ္ေနတယ္။တစ္ေန႔( ငါးခူးမ တစ္ေကာင္နဲ႔ တစ္ေလွ

ပုပ္သြားလိမ္မည္။) ဆုိတာ ကြ်န္ေတာ္ေတြးမိတယ္။သူ႔လုိလူတစ္ေယက္ ကပသီလူမ်ဳိးကုိ ဦးေဆာင္မယ္ဆုိတာလည္း

လုံ႔၀မၿဖစ္နဳိင္ပါဘူး။အမည္ မေဖၚၿပေတာဘူး။ကူညီတာႏွင္႔ ပသီအေယာင္ေဆာင္ လုပ္တာမတူပါဘူး။- စလာမ္

aungkhaing said:

ပသီအေၾကာင္းက အရမ္းစိတ္၀င္စားဖို႔ ေကာင္းပါတယ္။

ဘာမွမသိေပးမဲ႔ ေျပာသံအရမ္းၾကားရတယ္။

ပသီလူမ်ဳိးတေယာက္ေလာက္ကို အျပင္မွာ ျမင္ဖူးခ်င္တယ္။

Permalink kotinmaung က January 6, 2012 – 10:42pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ
ဦးေန၀င္းအစုိးရလက္ထက္ ၿမန္မာနဳိင္ငံရွိလူမ်ဳိးစုမ်ားကုိ
အမ်ဳိးမ်ဳိးကြဲလြဲစြာေဖၚၿပခဲ႔ၿခင္း

၁။ – ၿပည္ေထာင္စုၿမန္မာနဳိင္ငံတြင္ ၁၉၆၇ – ခု သန္းေခါင္စာရင္းအရ ၿမန္မာနဳိင္ငံတြင္ လူဦးေရ

(၂၆)သန္းရွိခဲ႔ၿပီးလူမ်ဳိးစု (၇၀) ဟုေဖၚၿပခဲ႔သည္။
၂။ – ၿပည္ထဲေရးႏွင္႔သာသနာေရး၀န္ၾကီးဌာန ပုံစံ ေရးသြင္းရန္ညႊန္ၾကားခ်က္ (၉- ၁၂- ၁၉၇၂ )
ထုတ္ လူမ်ဳိးမ်ားစာရင္းစာမ်က္ႏွာ (၄၃) တြင္ -တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးမ်ား ( ၁၄၄ ) မ်ဳိး
ဟုေဖၚၿပခဲ႔သည္။
၃။ – ၁၉၇၃ -ခု သန္းေခါင္စာရင္းေကာက္ယူေရးေက်ညာခ်က္ လႈံေဆာ္ရာ တြင္
လူမ်ဳိးစု ( ၂၉ ) မ်ဳိး ဟုလူမ်ဳိးစုစာရင္ ေဖၚၿပခဲ႔သည္။
၄။ – ယခု အခါေနာက္ဆုံး ( ၁၃၅ ) မ်ဳိး ဟု ၿပဌာန္းထားသည္။
        ဤ ကဲ႔သုိ႔အာဏာရွင္အစုိးရက သူသေဘာ အလုိက်လုပ္ၿပီး
အစၥလာမ္ ဘာသာကုိခ်န္တာၿခင္ၿဖစ္သည္။
Permalink kotinmaung က January 6, 2012 – 10:56pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

အာနည္ေခါင္းေဆာင္ ဦးရာဇတ္၏လကမွတ္မူရင္းႏွင္႔တကြ

ကြ်န္ေတာ္တုိ႔သည္မိမိကုိယ္ကုိလူနည္းစုလုိ႔သေဘာမထား၊

လူမ်ားႏွင္႔ေပါင္းလုိက္တယ္။  …..

……ဟု ဦးရာဇတ္က ေၿပာၾကားခဲ႔သည္။

Bigot General Ne Win’s

anti-Muslim/Indian/

Chinese xenophobic

policy guidline speech

Vs General Aung San’s

promise to them

December 22, 2011

Bigot General Ne Win‘s anti-Muslim/Indian/Chinese xenophobic policy guidline speech Vs General Aung San‘s promise to them.

And U Razak was virtually tricked by his colleagues.

Whether Majourity or minority or an individual only i.e. even if ONE citizen alone, IN TRUE DEMOCRACY, ALL have equal rights. If we get EQUAL RIGHTS only, we will be happy, all will satisfy and there may be lasting piece. We need to practice MARITOCRACY.

We felt that we, Burmese Muslims were persuaded or tricked to call ourselves Myanmar. So we regarded or enlisted as Race=Myanmar, Religion Islam and became Myanmar (Burmese) Muslims. But Gen Ne Win started an anti-Islam campaign by calling us Kalas, Kala dein, Hybrids, Mi Ma sit Pha Masit although he was same as us and conceiled (many knew but scared to reveal) that he was a Burmese-Chinese Hybride or Ka Pyar.

Permalink kotinmaung က January 6, 2012 – 11:00pm တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

ရခုိင္ၿပည္မွအရဗီေက်ာက္စာမွတ္တမ္း – ၂ ခု

(ေကာ္နက္ရွင္ေကာင္းလွ်င္ေက်ာက္စာကုိဖတ္နဳိင္ပါသည္။)

Image

Inscription I is clearly a record of the completion of the tomb of one Akalkhan on a date between the 13th and 23rd Muharram in the year 900 and on the day of the funeral feast held on the 40th day after “his death.  The doubtful words, underlined, would not seriously alter the meaning.

The Second inscription is more interesting, but unfortunately very difficult to decipher satisfactorily. Words underlined in the transcription are doubtful and certain other words are totally unreadable.  We must await a better photograph or stampage before a coherent sense can be obtained of this epigraph.  My translation and comments are purely tentative.  Words in italics represent my own interpretation of apparently unintelligible words in the text.

Line  I: Farmsn  of  the  high  and august authority :The humble Kawal Khan, trader ( Karbari ), with ( his ) son (and) small … … daughter (girl),

Line II: has asked for the help of the Sultan Nssir b. Mansnr Shah, may his kingdom endure  (that ?) if excess ……which remain is given,

Line III:  I (we) would carry to freedom… Order is issued that …husband be not separated (?) ‘, No one call the sons of these to task ….

Line IV:            son of Bahmud of Rakhang to give the girl in the presence of the party and Kabdes Manik, Huba Manik, son of Rangaz Jahan,

Line V:             Jangiz Man (ik) son of Anik, should accompany them to Zaznagar… …; on another side  …… Abisar Patra, Kalu. Patra, Kamal Din

Line VI:            Patra, Branka Bir Patra, Gosaimia … …, in the presence of (all ?) these ; …… decreed (?) If any one………

Line VII:           he will ………; this (writing) … … on the … … of Qadi ‘Ata Malik.  Therefore whoever does not heed this word will  loose faith in the two worlds.  Dated on the 19th of the month of Ramadan, Year 900. ( 1494-95 A.D, )

It will be useless and premature to comment on this very imperfect text.  But the names of the Sultan Nssir ibn Mansur, (L.II),Qadi ‘Ata Malik and the date 900 (L. VII) admit of no doubt.  Who could  be  this  Sultan ?  No  Arakanese King is known who called himself by this name.2

Qadi ‘Ata Malik  of the  inscription cannot  be identified with Makhdum Shaikh al-Masha’ikh Maulana ‘Ata Wahid al-din who is mentioned in Bengal inscriptions ranging in date from 1363 to  1512  and  who apparently died before 1363 in Devikot ( Dinajpur, now in West Bengal).3

1.       An indication of the epigraphic materials lying in Arakan is provided by the Sanskrit inscriptions published by E. H. Johnstooe in the BLSOAS XI, 1943-46, p, 35T sq-

2.       For   a  list  of   the  Arakanese  kings  using  Muslim  regnal  name  see Harrison : Arakan, in Ency. 1sl. new edition.

3.       Dani  A. H.: Bibliography of the  Muslim Inscriptions of  Bengal,  in JASP, II 1957, Appendix, inscription nos. 14, 55, 70 and 105.

Credit :

http://www.kaladanpress.org/v3/index.php?option=com_content&vie…

Permalink kotinmaung က on Sunday တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

  ရခုိင္ၿပည္ရွိ ဘာသာေရး အေဆာက္အဦးအခ်ဳိ႕


ဆရာဦးဘုိးခ်ယ္(ဆရာခ်ယ္ )က ေရွးေဟာင္းအတၳဳပတၱိ  စာအုပ္တြင္ –


ယခုအခါမြတ္သုသာန္လြန္ခ႔ဲဲေသာ ခရစ္သကၠရာဇ္ “၁၇၀၀ – ၁၈၀၀ “ေက်ာ္ေလာက္အတြင္းက ေဆာက္လုပ္ထား

ခဲ႔ေသာ မူစာေဒဝန္  ဗလီ ႏွင္႔ ခရစ္သကၠရာဇ္ ၁၇၆၈ – ေလာက္က ေဆာက္လုပ္လ်က္ ယခုအခါ သမယထိ လူမ်ဳိးမေရြး၊

ဘာသာမေရြး ၾကည္ညိဳ ကုိင္းရွဳိင္းခံေနေသာ “ဘဒၵါရမကန္ေခၚ ဗုေဒၶါေမာ္ဂူ  ႏွင္႔ ာဗလီ “၊ ေၿမာက္ဦး (ယခင္-ၿမဳိဳ႕ေဟာင္း)

ႏွင္႔တစ္ၾကိမ္တည္းေဆာက္လုပ္ခဲ႔ေသာ“ စႏၵီခန္ သုိ႔မဟုတ္ သင္းသီး ဗလ”ီ ကုိေထာက္ရွဳၿခင္းအားၿဖင္႔ မြတ္ဆလင္မ်ားသည္

ရခုိင္ၿပည္တြင္ ပင္ရင္းေဒသအၿဖစ္ဝင္ေရာက္ေနထုိင္သည္မွာ လြန္ခဲ႔ေသာႏွစပရိေစၦဒ ရွည္လ်ားခဲ႔ေၾကာင္းေကာင္းစြာ သိရွိ

နဳိင္သည္။

ရခုိင္ၿပည္ေပါက္ေတာၿမဳိ႔နယ္၊ေက်ာက္ေတာ္ၿမဳိ႔နယ္၊မင္းၿပားၿမဳိ႔နယ္မ်ားတြင္ ထုိမြတ္ဆလင္မ်ားမွ ဆင္းသက္လာေသာ ရခုိင္မြတ္ဆလင္တုိ႔သည္ လယ္ယာကုိင္းကြ်န္း လုပ္ကုိင္စားေသာက္ကာ ေရွးဆန္ဆန္ ေထုိင္ၾကသည္ကုိေတြ႔ရေပသတည္း ဟု ေရးသားထားေၾကာင္း ကုိ  တုိင္းရင္းသားလူမ်ဳိးစုဘဝသစ္ ထူေထာင္ေရးပါတီထုတ္ (တုိင္းရင္းသတင္းလႊာ စာမ်က္ႏွာ-

၄၄- ၄၅ ) ၊ကင္းလႊတ္ခြင္႔အမွတ္(န/သ – ၀၈၅)  စာအုပ္တြင္ ကုိးကားေဖၚၿပသည္။

Permalink kotinmaung က on Sunday တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

ရခုိင္မင္းမ်ားသည္ မြတ္ဆလင္မ်ားဘြဲ႔အမည္ ခံယူၿပီး အုပ္်ဳပ္သည္႔အတြက္ အယူမသည္းၿခင္း၊ တုိင္းၿပည္ စည္းလုံးမွဳ

ပုိ၍ ရရွိခဲ႔သည္။ေရွးရခုိင္မင္းမ်ားသည္အေၿမာ္အၿမင္ၾကီးမားေၾကာင္းကုိ ေဖၚၿပခဲ႔သည္။

ရခုိင္ဘုရင္မ်ားသည္ ဗုဒၶဘာသာ ၊ အစၥလာမ္ဘာသာ ၊မကြဲၿခားဘဲမွ်မွ်တတအုပ္ခ်ဳပ္ၿခင္း၊ ဘာသာေရး လြပ္လတ္ခြင္

႔ေပးၿခင္း ၊ဘုရင္ကုိယ္တုိင္ တုိင္းၿပည္စည္းလုံးေရးအတြက္ အစၥလာမ္ အမည္ဘြဲ႔ ကုိခံယူၿခင္း ေရွးရခုိင္ ဘုရင္မ်ား၏ အေၿမာ္အၿမင္ၾကီးမားပုံကုိစံနမူနာ ယူစရာၿဖစ္ သည္ ဟု ဦးၾကည္(B.A )ေရးၿမန္မာ ရာဇဝင္သိမွတ္ဖြယ္ရာအၿဖာၿဖာကုိ

ကုိးကား ၍တုိင္းရင္း သားလူမ်ဳိးစု သတင္လႊာက ေရသားေဖၚၿပထားသည္။

THE ARAKANESE KINGS WITH MUSLIM NAMES AND TITLES

According to former Chairman of Historical Commission, Burma, Lt. Col. Ba Shin’s “Coming of Islam to Burma 1700 AD”, Min Sawmon as Solaiman Shah, the founder of Mrauk-U dynasty and his successor were greatly influenced by Islamic culture. The practice of adopting a Muslim name or title by the Arakanese kings continued for more than two hundred years (1430 – 1638). This titles which appeared in Arabic script / Persian Kufic on their coins is given below:

SL. No.  Names of the kings                   Muslim Names              Reigning period

  1. Narameikhla (a) Sawmon         Solaiman Shah              1430-1434 AD.
  2. Meng Khari (a) Naranu              Ali Khan                        1434-1459
  3. Ba Saw Pru                               Kalima Shah                  1459-1482
  4. Dawlya                                      Mathu Shah                   1482-1492
  5. Ba Saw Nyo                              Mohammed Shah          1492-1493
  6. Ran Aung                                  Noori Shah                    1493-1494
  7. Salimgathu                                Sheik Abdullh Shah      1494-1501
  8. Meng Raza                                Ilias Shah  – I                1501-1513
  9. Kasabadi                                   Ilias Shah  – II                1513-1515
  10. Meng Saw Oo                            Jalal Shah                    1515
  11. Thatasa                                     Ali Shah                        1515-1521
  12. Min Khaung Raza                      El-Shah Azad                1521-1531
  13. Min Bin (a) Min Pa Gri                Zabuk Shah                 1531-1553
  14. Min Dikha                                  Daud Khan                    1553-1555
  15. Min Phalaung                            Sikender Shah               1571-1591
  16. Min Razagri                               Salim Shah – I                1593-1612
  17. Min Khamaung                          Hussain Shah                1612-1622
  18. Thiri Thudama                            Salim Shah  – II             1622-1637

Ref :

Lt. Col. Ba Shin, Coming of Islam to Burma 1700 AD, op. cit., P.5; Dr. Qanungo, A History of Chittagong, Vo. 1, op. cit., P. 233, 239, 250 & 271; Moshe Yegar, The Muslims of Burma, 1972, op. cit., P.19; Siddiq Khan, op. cit., PP. 248-249;  Harvey, op. cit., P140; D.G.E Hall, op. cit., P.330; ABM Habibullah, Arakan in Pre-Mughal History of Bengal, JASB, 1945, PP. 34-35.

အဘစြာPermalink အဘစြာ က on Sunday တုန္းက ျပန္တဲ့စာ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s